سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 503

مباینت می کند و همین مباینت مانع از تشکیل قضیۀ حملیّه می شود آن مطلب سوم است که خصوصیات فردیّۀ زید، زمان و مکان، اب و ام، قیافه و سایر خصوصیاتی که در زید وجود دارد.

مرحوم آخوند(ره) در بحث تعلق احکام به طبایع، طبایع را بمعنای وجود طبایع قرار می دادند روی آن شبهه ای که از آن عبارت معروفه برایشان پیش آمده بود و ما آن را جواب دادیم و تعلق احکام را به افراد این طوری معنا می کردند، می گفتند: آنهایی که قائلند به این که احکام به افراد متعلق است، آنها نظرشان این است که این خصوصیات فردیه ای که افراد را از یکدیگر جدا می کند، روی قول به تعلق احکام به فرد این خصوصیات هم داخل در دائرۀ مأموربه است، در باب نواهی مثلا شرب الخمر، شرب الخمری که در خارج واقع می شود لا محاله در یک زمان خاصی واقع می شود، در یک مکان خاصی واقع می شود، در یک مثلا ظرف و یک حالت خاصی واقع می شود.

مرحوم آخوند فرد را این طوری معنا می کردند: آنهایی که قائلند به این که احکام متعلق به افراد است معنایش این است که این شرب خمر با تمام خصوصیاتش منهی عنه است. با تمام جهات مشخصه و فردیّه اش منهی عنه است، مثل این که«لا تشرب الخمر» معنایش این است: «لا تشرب الخمر» فی زمان کذا و مکان کذا و ظرف کذا. این یکی. دومی باز لا تشرب الخمر در زمان دوم، مکان دوم، ظرف دوم، نمی دانم با سایر خصوصیات. همۀ اینها داخل در دائرۀ متعلق نهی است، اگر کسی در آن مسأله فرد را به این کیفیت و اینجوری معنا کرد، ما باید ملتزم بشویم که مسألۀ اجتماع امر و نهی، تابع مسألۀ طبایع و افراد است و درست متفرع بر آن مسأله است، یعنی آنی که در آن مسأله، قائل به طبیعت است اینجا اجتماعی می شود و آنی که در آن مسأله قائل به تعلق به فرد به این معنا است، لا محاله باید در اینجا امتناعی بشود. لکن این نیاز به یک توضیحی دارد که هم اصل مطلب را روشن کند و هم این که اشکال را متوجه مرحوم آخوند(ره) کند که ایشان با این که در آن مسأله فرد را به این معنای سوم معنا کردند، چطور دیگر امکان دارد که ارتباط بین ما نحن فیه و آن مسأله بریده بشود و هیچ گونه ابتنا و تفرعی در کار نباشد، که ان شاء الله عرض می کنیم.

پرسش:

1 - انکار ارتباط بین(مسألۀ اجتماع امر و نهی و تعلق اوامر و نواهی به طبایع یا افراد) و توضیح استاد در وجود ارتباط را تقریب کنید.

3 - تفسیر آخوند(ره) از طبایع و افراد را بنویسید.

4 - سه احتمال در معنای افراد طبایع و نتیجۀ آنها را بیان نمایید؟