سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 504

درس پانصد و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ارتباط اجتماع با تعلق اوامر و نواهی به طبایع

در رابطۀ با این مقدمه که آیا مسألۀ اجتماع امر و نهی از متفرعات و از ثمرات مسألۀ تعلق امر و نهی به طبیعت و یا افراد است؛ یا این که نه، هیچ گونه ارتباطی به آن مسأله ندارد؟ مرحوم آخوند معتقدند که بین المسألتین هیچ گونه ارتباطی وجود ندارد. یعنی قائل به طبیعت در آنجا هم می تواند اجتماعی در اینجا باشد و هم امتناعی و قائل به تعلق به فرد هم هکذا، هم می تواند اجتماعی باشد و هم امتناعی. ما توضیح دادیم که این نظر مبتنی بر این است که مقصود از فرد و افراد در آن مسأله چیست؟ سه احتمال بود که احتمال سوم آن بود که مرحوم آخوند ذکر کرده اند.

ایشان می فرمودند: مقصود از تعلق اوامر به طبایع یعنی وجود طبیعت و مقصود از تعلق اوامر به افراد یعنی علاوۀ بر وجود طبیعت آن خصوصیات فردیه و عوارضی که زید را زید می کند و عمرو را عمرو قرار می دهد و روی این عوارض زید و عمرو با هم مباینت دارند و امکان تشکیل قضیّۀ حملیه وجود ندارد، مقصود از فرد این عوارض است یعنی آن کسی که می گوید: اوامر و نواهی به افراد