سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 547

دیگری هم وجود پیدا کرده است. وجود، واحد است اما دو عنوان، موجود شده است، دو عنوان، تحقق پیدا کرده است. همان طوری که در صلاه در دار مباح دو عنوان، وجود پیدا کرده است«اصل الصلاه و ایقاعها فی الدار المباحه» لکن آن که مؤثر در تقرب الی الله است، همان صلاه موجودۀ در خارج است.

اگر دار موجودۀ مباحه را برداشتیم و به جای آن دار غصبی گذاشتیم، اینجا دو عنوان در خارج وجود پیدا کرده است. نه این که دو وجود است. وجود واحد است لکن با این وجود واحد، دو عنوان موجود شده است، هم عنوان صلاه تحقق پیدا کرده است، وجود خارجی برایش پیدا شده است و هم عنوان غصب، وجود خارجی پیدا کرده است. آن وقت چه مانعی دارد که اگر دو عنوان که هر کدام، وصف وجود خارجیشان یکی موضوع برای مقربیت است و دیگری موضوع برای مبعدیت. اگر این دو عنوان با این دو خصوصیت در یک وجود، وجود پیدا کرد و تحقق پیدا کرد. اینجا چه مانعی دارد که وجود واحد«بما انه صلاه» مقرب باشد و«بما انه غصب» مبعد باشد. با این که وجود، واحد است اما وجود، به اعتبار انطباق عنوان، نقش در مبعدیت و مقربیت دارد.

وجود مضاف الی الصلاه، مقرب و وجود مضاف الی الغصب، مبعد، پس چرا این طور تعبیر کنیم که«المبعد لا یمکن أن یکون مقربا»؟ ما چه موقع می خواهیم مبعد را، مقرب قرار دهیم؟ چه موقع می خواهیم مقرب را، مبعد قرار دهیم. مقربیّت، شأن وجود خارجی مضاف الی الصلاه است.

مبعدیت، شأن وجود خارجی مضاف الی الغصب است و این وجود، این خصوصیت را پیدا کرده است که هم اضافۀ به عنوان صلاه را دارد و هم اضافۀ به عنوان غصب. «بما انّه منطبق علیه عنوان الصلاه یکون مقربا و بما أنّه منطبق علیه عنوان الغصب یکون مبعدا». چه مانعی در این مسأله شما ملاحظه می کنید؟ عرض کردم در صلاه در دار مباح هم، شما چاره ای ندارید. منتها او به این شدت نیست. آنجا نمی توانید این حرف را بزنید که این صلاه در دار مباحه، این مجموع، مؤثر در مقربیت است. مجموعش، هیچ تأثیر در مقربیت ندارد. درست است که یک وجود، بیشتر نیست. درست است که جز صلاه در دار مباحه، ما چیز دیگری نداریم. اما همینجا مسائل از هم تفکیک می شود. این موجود خارجی«بما أنّه مصداق لعنوان الصلاه مؤثر فی المقربیه لا بما أنّه واقع فی الدار المباحه».

این وقوع در دار مباحه، از دائرۀ مقربیت، بیرون است. خوب حالا که از دائرۀ مقربیت، بیرون شد، چه مانعی دارد که به جای دار مباحه، دار غصبی باشد و لازمۀ وجود خارجی عنوان غصب هم، مبعدیت باشد. این«بما أنّه صلاه، مقرب و بما أنّه غصب، مبعد».

لذا به نظر می رسد که اگر قائل به جواز اجتماع شدیم که بعدا هم ان شاء الله تفصیلش را بیان