- مقدمۀ واجب 1
- اشاره 1
- بحث اوامر 1
- تفصیل مرحوم محقق حائری(ره) در افعال و مقدمات حرام 2
- اشاره 2
- درس چهارصد و سی و ششم 2
- نتیجه تفصیل در مسأله 4
- اشکال امام«ره» به استاد خود مرحوم محقق حائری 5
- بیان استاد در رد اشکال امام به مرحوم محقق حائری 6
- نتیجه گیری از بحث مقدمۀ حرام 7
- حرمت مقدمۀ أخیر در مقدمات حرام بنا بر قول به ملازمه در مقدمۀ واجب 8
- پرسش: 9
- اشاره 10
- مسألۀ ضد 10
- درس چهارصد و سی و هفتم 11
- اشاره 11
- امر به شیء و نهی از ضد و ملاک بحث اصولی بودن آن 11
- عدم لزوم معنای حصر در اصولی بودن مسأله 13
- اشکال بر مقدمۀ دوم در کلام محقق نائینی(ره) 15
- کلام محقق نائینی(ره) در اقسام أقتضا 15
- پرسش: 16
- تفسیر بعض المحققین از مفهوم اقتضا 18
- درس چهارصد و سی و هشتم 18
- اشاره 18
- مجوز استعمال مجازی کلمۀ اقتضا 19
- عدم صحت استعمال مجازی کلمۀ اقتضا به معنای عینیت و جزئیت 21
- تعمیم اشکال عینیت به ضد عام 22
- پرسش: 24
- تفسیر اقتضا در عنوان مسأله امر به شیء و نهی از ضد 25
- اشاره 25
- درس چهارصد و سی و نهم 25
- عدم صحت استعمال مجازی در مفهوم اقتضا 26
- جواب مدعی اقتضا از اشکال مجاز در معنای اقتضا 27
- اعمیت مفهوم ضد در عنوان مسأله 28
- استلزام قول به ملازمه با قول به اقتضا 29
- عدم انحصار ضد به صلاه 30
- پرسش: 31
- خلاصۀ بحث اقتضا 31
- اقوال در مقدمیت عدم ضد اول نسبت به ضد دیگر 32
- اشاره 32
- درس چهارصد و چهلم 32
- اجزاء تشکیل دهندۀ علت تامه و مسألۀ تمانع بین الضدین 33
- انکار مقدمیت از نظر مرحوم آخوند(ره) 34
- تقدم زمانی یا رتبی مقدمه بر ذی المقدمه 34
- تلائم عدم العله با عدم المعلول 35
- پرسش: 37
- اشاره 38
- درس چهارصد و چهل و یکم 38
- عدم احد الضدین مقدمۀ وجود ضد آخر 38
- امتناع اجتماع نقیضین ام القضایا 39
- بیان مرحوم قوچانی(ره) محشی کفایه در توضیح کلام مرحوم آخوند(ره) 39
- اعتبار وحدت زمانی در متناقضین و متضادین 40
- قصور بیان آخوند(ره) در اثبات مدعای خود 43
- پرسش: 44
- اشاره 45
- درس چهارصد و چهل و دوم 45
- توضیح مرحوم قوچانی(ره) بر کلام مرحوم آخوند(ره) 45
- مناقشۀ امام«ره» در توضیح محشی کفایه 46
- تفاوت قضیۀ سالبه با قضیۀ معدوله المحمول 47
- بیان حضرت امام(ره) دربارۀ متضادان و اشکال بر اتحاد رتبی متضادان 48
- ملاک تقارن علت و معلول 49
- عدم وجود ملاک اتحاد رتبی در مقدمۀ سوم 50
- پرسش: 51
- درس چهارصد و چهل و سوم 52
- اشاره 52
- مقدمیت عدم احد الضدین بر وجود ضد دیگر 52
- خصوصیت قضایای حقیقیه 53
- عقلی بودن قاعدۀ فرعیت 54
- ثبوت نفس الامری در موضوع قضایا 55
- بیان دو نکته دربارۀ«عدم العله عله لعدم المعلول» 56
- پرسش: 58
- اشاره 59
- درس چهارصد و چهل و چهارم 59
- بیان امام(ره) در موضوع واقع شدن عدم 59
- اقسام تقدّم طبعی نزد مرحوم محقق اصفهانی(ره) 60
- بیان دور در کلام مرحوم آخوند(ره) برای نفی مقدمیت 61
- جواب مرحوم محقق اصفهانی(ره) از دور 62
- پرسش: 65
- انکار مقدمات ثلاث در قول به اقتضاء 66
- درس چهارصد و چهل و پنجم 66
- اشاره 66
- انکار قول به ملازمه 67
- ترتب دو ثمره بر بحث از مقدمۀ ثالثه 68
- کلام قائلین به عینیت و ترادف 69
- جواب قائلین به عینیت و ترادف 70
- پرسش: 71
- اشاره 72
- بیان احتمالات در قول به عینیت 72
- درس چهارصد و چهل و ششم 72
- عدم استحقاق عقوبتین در ترک واجبات 73
- تغایر ملاک در واجب و حرام 74
- ملاکات احکام از نظر عدلیه 74
- اتحاد مفهومی بین موضوع و محمول در قضایای حملیه 75
- بطلان قول به تضمن از نظر وجدان 76
- بیان آخوند در بطلان قول به تضمن 77
- پرسش: 78
- اشاره 79
- استدلال محقق نائینی(ره) بر اقتضای امر به شیء و نهی از ضد 79
- درس چهارصد و چهل و هفتم 79
- اشکالات بر کلام محقق نائینی(ره) 80
- احتمالات در کلام محقق نائینی(ره) 81
- بررسی احتمال اول در مأمور به مقدمه و ذی المقدمه 82
- بررسی احتمال دوم: ایجاب مقدمه از ایجاب ذی المقدمه 83
- پرسش: 85
- درس چهارصد و چهل و هشتم 86
- ایجاد شیء و اقتضای نهی از ضد 86
- اشاره 86
- استحالۀ تحقق اراده بدون مبادی آن 87
- ارادۀ تکوینی و تشریعی 87
- عدم فایده در زجر عن الضد 89
- عدم تمامیت مقدمات ثلاثه در دلیل قائلین به اقتضاء 90
- پرسش: 91
- اشاره 92
- عدم ملازمه بین امر به شیء و نهی از ضد خاص 92
- درس چهارصد و چهل و نهم 92
- توسعه در معنای نقیض در شمول مرفوعا به 93
- عدم ثبوت ملازمه 94
- عدم وجود تلازم معکوس بین ازاله و ترک صلاه 97
- پرسش: 98
- مقدمۀ دوم، اتحاد حکم بین المتلازمین 99
- اشاره 99
- درس چهارصد و پنجاهم 99
- سه حالت مفروض در اتحاد حکم بین المتلازمین 101
- عدم شمول عنوان واقعه نسبت به امور عدمی 101
- تالی فاسد در فرض شمول عنوان واقعه بر معدومات 102
- عدم تطابق دلیل قائلین به ملازمه، با مدعای آنها 103
- اقسام اباحه 106
- اشاره 106
- درس چهارصد و پنجاه و یکم 106
- ابطال قول به اقتضا 108
- ثمرۀ عبادی بودن ضد 109
- انکار ثمرۀ قول به اقتضا 109
- پرسش: 110
- نهی ارشادی متعلق به عبادات 111
- اشاره 111
- درس چهارصد و پنجاه و دوم 111
- نهی مولوی متعلق به عبادات 112
- مقربیت و مبعدیت در اجتماع امر و نهی 113
- ملاک بطلان عبادت 114
- بطلان عبادت از راه مقدمیت 114
- عدم سازگاری حرمت نفسی و واجب غیری 115
- بطلان عبادات از راه تلازم 116
- معنای اهم بودن ازاله نسبت به صلاه 117
- پرسش: 118
- نتیجه و خلاصۀ بحث در ثمرۀ اقتضا 118
- اشاره 119
- درس چهارصد و پنجاه و سوم 119
- ظهور ثمرۀ اصلی بحث اقتضا در ضد خاص 119
- صحه صلاه مکان الازاله 121
- تفاوت«ما نحن فیه» با مسألۀ اجتماع امر و نهی 122
- عدم اجتماع وجوب غیری با حرمت نفسی 123
- پرسش: 124
- درس چهارصد و پنجاه و چهارم 125
- اشاره 125
- انکار ثمرۀ خاصه در بحث ضد 125
- کلام شیخ بهائی(ره) و اتباع او در انکار ثمره 127
- جواب از کلام شیخ بهائی 128
- جواب مرحوم آخوند از کلام شیخ بهائی در انکار ثمره 129
- پرسش: 129
- جواب صاحب کفایه(ره) به شیخ بهائی(ره) در مسألۀ صلاه مکان الازاله 130
- اشاره 130
- درس چهارصد و پنجاه و پنجم 130
- عدم فوریت وجوب صلاه 131
- استحالۀ تعلق امر به ضدین، در زمان واحد 132
- ترتب و طولیت امر به مهم نسبت به اهم 133
- تأخر رتبی امر به مهم نسبت به اهم 134
- شباهت«ما نحن فیه» به بیع فضولی 135
- پرسش: 136
- اشاره 137
- درس چهارصد و پنجاه و ششم 137
- اولین دلیل مرحوم آخوند(ره) بر امتناع ترتب 137
- عدم سقوط تکلیف به عصیان و عزم بر عصیان 138
- عدم ارتباط استحالۀ امر به ضدین به مکلّف 140
- نوع شرطیت امر به مهم 141
- پرسش: 143
- اشاره 144
- بطلان قول به اشتراط در واجب اهم 144
- درس چهارصد و پنجاه و هفتم 144
- بیان سه مقدمه در عدم ثبوت اشتراط در«ما نحن فیه» 145
- مقدمۀ اول در تعلق اوامر و نواهی به طبایع 145
- مقدمۀ دوم در معنای اطلاق و اشتراط 146
- پرسش: 147
- اشاره 148
- درس چهارصد و پنجاه و هشتم 148
- حقیقت اطلاق در بیان مرحوم آخوند(ره) 148
- فرق بین اطلاق و عام در«احلّ الله کل بیع» 149
- حمل ذاتی اولی و حمل شایع صناعی 150
- عدم دلالت تطابقی، تضمنی و التزامی کلی بر افراد 152
- خلاصۀ مطالب در دلالت اطلاق 153
- پرسش: 154
- درس چهارصد و پنجاه و نهم 155
- مقدمۀ سوم استدلال قائلین به ترتب 155
- اشاره 155
- استحالۀ اشتراط امر به صلاه نسبت به عصیان یا عزم بر عصیان 158
- اشکال اثباتی بر اشتراط عصیان یا عزم بر آن 159
- نتیجه گیری از بحث های گذشته 160
- پرسش: 161
- مراتب چهارگانۀ حکم(اقتضا، انشاء، فعلیت، تنجز) از نظر صاحب کفایه 162
- اشاره 162
- درس چهارصد و شصتم 162
- تفسیر اقتضاء 163
- اشکال امام«ره» به مرحوم آخوند و مشهور در انشا و فعلیت حکم 164
- اشتراک عالم و جاهل در حکم و استثناء دو مورد از آن 165
- قبح عقاب غیر قادر و جاهل به حکم 166
- پرسش: 167
- بیان امام«ره» در احکام انشائی و فعلی 168
- درس چهارصد و شصت و یکم 168
- اشاره 168
- عمومیت تکلیف بین مؤمن و کافر 170
- عدم انحلال خطابات قرآنی 171
- ثمرۀ بحث انحلال خطابات قرآنی 171
- اشاره 174
- درس چهارصد و شصت و دوم 174
- تفاوت خطابات شخصیه و خطابات عام 174
- عدم انحلال در خطابات قرآنی 175
- پاسخ یک شبهه دربارۀ خطابات قرآن به مؤمنین 176
- لغویت خطابات در فرض انحلال آنها به عصات 177
- شرطیت ابتلا در تنجز علم اجمالی 178
- رد اشتراط ابتلا در تنجز علم اجمالی 179
- پرسش: 180
- درس چهارصد و شصت و سوم 181
- اشتراط علم و قدرت در تکالیف عامه 181
- اشاره 181
- ملاک و معیار حکم عقل 183
- قبح عقلی عقاب بلا بیان 184
- حکم عقل به اشتراط قدرت بر اتیان تکلیف 185
- پرسش: 187
- درس چهارصد و شصت و چهارم 188
- استدلال مشهور بر شرطیت علم و قدرت در تکالیف عامه 188
- اشاره 188
- تسری شک در تحقق شرط به شک در مشروط 189
- تقسیم حکم به فعلی و انشائی 191
- دو دلیل بر عدم اشتراط قدرت 192
- دلیل دوم بر عدم اشتراط قدرت در تنجز تکلیف 194
- پرسش: 195
- عدم شرطیت علم و قدرت در تنجز تکلیف 196
- اشاره 196
- درس چهارصد و شصت و پنجم 196
- تزاحم تکلیف اهم با مهم و استحقاق عقوبت 197
- تقدم تکلیف اهم نسبت به مهم 198
- استحقاق عقوبت در تقدم تکلیف مهم به اهم 201
- پرسش: 202
- اشاره 203
- درس چهارصد و شصت و ششم 203
- استحقاق عقوبت در صورت ترک اهم و اقدام به مهم 203
- شباهت«ما نحن فیه» به مسألۀ اجتماع امر و نهی، در تغایر وجوبین 205
- عدم تقدم و تأخر در تعلق امر به اهم و مهم 205
- استحقاق عقوبت در تقدم تکلیف مهم بر اهم 206
- صحت عبادت تارک ازاله 207
- استحقاق عقوبتین در فرض ترک واجب اهم و مهم 208
- درس چهارصد و شصت و هفتم 211
- عدم اشتراط امر به اهم و مهم 211
- اشاره 211
- جنبۀ اثباتی ترتب 212
- عدم اتحاد رتبه در نقیضین 213
- عدم اتحاد رتبه بین ضدین 214
- تفاوت طاعت و عصیان در ملاک تأخر 215
- درس چهارصد و شصت و هشتم 218
- اشاره 218
- بحث ترتب در مقام ثبوت 218
- سه احتمال در مسألۀ ترتب 219
- توضیح بیشتر دربارۀ احتمالات ثلاث 221
- نتیجۀ بحث در مسألۀ ترتب 223
- پرسش: 224
- عدم تمامیت دلیل قائلین به ترتب 225
- اشاره 225
- درس چهارصد و شصت و نهم 225
- عدم کفایت اشتراط و تأخر در رفع استحالۀ ترتب 226
- عدم ارتباط مسألۀ ترتب به رتبه 228
- مبنای مرحوم نائینی(ره) در مسألۀ ترتب 229
- تأخر زمانی شرط از مشروط 230
- پرسش: 231
- درس چهارصد و هفتادم 232
- بحث ترتب در فرع فقهی 232
- اشاره 232
- مناقشۀ استاد در فرع فقهی محقق نایینی(ره) 233
- مورد ترتب، اجتماع حکمین وجوبیین در زمان واحد 235
- عدم ارتباط مثال مذکور به بحث ترتب 236
- پرسش: 238
- اشاره 239
- عدم جواز امر با علم به انتفاء شرط 239
- نتیجه و ثمرۀ نزاع در بحث اقتضا 240
- درس چهارصد و هفتاد و یکم 240
- اشاره 240
- انکار ثمرۀ بحث اقتضا توسط شیخ بهایی(ره) 241
- عدم جواز امر با علم به انتفاء شرط امر 242
- بیان استحالۀ ذاتیه و استحالۀ وقوعی 243
- عدم وضوح محل نزاع در بحث انتفاء شرط در امر 245
- پرسش: 245
- بیان مرحوم آخوند(ره) در انتفای شرط امر 246
- اشاره 246
- درس چهارصد و هفتاد و دوم 246
- امکان انتفای امر در اوامر اختباریه 247
- اختلاف عدلیه و اشاعره در تعلق امر به محالات 249
- عدم انحلال امر در خطابات شارع 250
- پرسش: 251
- متعلق اوامر و نواهی 252
- درس چهارصد و هفتاد و سوم 252
- اشاره 252
- مبعدات احتمال اول: ذکر طبایع نه افراد 253
- مراد از کلی طبیعی: کلی عقلی یا عین افراد 254
- تعلق اوامر و نواهی به طبایع یا به افراد و نظر مشهور 255
- پرسش: 256
- احتمال سوم در محل نزاع باب متعلق اوامر و نواهی 257
- درس چهارصد و هفتاد و چهارم 257
- اشاره 257
- رجوع حقیقت نزاع به نزاع در اسم جنس 258
- اشکال اول: غیر معقول بودن وضع عام و موضوع له خاص 259
- اشکال دوم: عدم دلیلیت وضع عام و موضوع له خاص در اسم جنس 260
- نقش ماده و هیئت در مصدر 261
- اشکال سوم در ارجاع محل نزاع به اسماء اجناس 261
- پرسش: 263
- اشاره 264
- درس چهارصد و هفتاد و پنجم 264
- مبعد اول در تحریر محل نزاع بنابر احتمال چهارم 264
- حکم عقل در رابطه با تعلّق احکام و جعل قوانین 265
- وجودات؛ مقصود از تعلّق احکام به طبایع 266
- مراد از ماهیت در مقام ذات و ذاتیات بنا بر کلام آخوند 267
- اشکال به مرحوم آخوند«ره» در تحریر محل نزاع 268
- تناقض در کلام صاحب کفایه در اضافۀ وجود به طبیعت نه طلب 270
- پرسش: 271
- جواب از قضیۀ«الماهیه من حیث هی لا مطلوبه و لا غیر مطلوبه» 272
- اشاره 272
- درس چهارصد و هفتاد و ششم 272
- نزاع در تعلق اوامر و نواهی به طبایع 274
- تعلّق طلب به ماهیت 274
- ارتباط مسأله رجوع قید به هیئت یا ماده به مقام 276
- فرق بین نفس ماهیت و وجود ماهیت 277
- پرسش: 278
- وجود قرینۀ عقلیه برخلاف تعلّق طلب به طبایع 279
- اشاره 279
- درس چهارصد و هفتاد و هفتم 279
- مطلوب بودن واقعیت وجود طبیعت 280
- منشأ بودن نفس وجود برای ترتّب آثار 280
- فرق بین مقام تقنین با مقام اجرای قانون 282
- مشابهت قضیۀ«الماهیه موجوده» با«الماهیه مطلوبه» 284
- پرسش: 285
- بقای اصل جواز بعد از نسخ وجوب 286
- درس چهارصد و هفتاد و هشتم 286
- اشاره 286
- اعتباری بودن وجوب و بسیط بودن آن 288
- کیفیت وجود جواز و رجحان 289
- پرسش: 291
- اشاره 292
- درس چهارصد و هفتاد و نهم 292
- جمع بین دلیل ناسخ و منسوخ در مقام اثبات 292
- مقایسۀ مقام با جمع بین دلیلین متنافیین 294
- انتفای دلالت فرعیه با انتفای اصل وجوب 295
- مختار استاد در جمع بین دلیلین 296
- پرسش: 297
- اشاره 298
- وجوب تخییری 298
- بقای جواز از طریق استصحاب کلی قسم ثالث 299
- درس چهارصد و هشتادم 299
- اشاره 299
- مناقشه در جریان استصحاب کلی قسم ثالث 300
- واجب تخییری و نحوۀ تعلّق وجوب به آن 302
- مشابهت واجب تعیینی و واجب تخییری 303
- پرسش: 304
- اشاره 305
- درس چهارصد و هشتاد و یکم 305
- کیفیت وجوب در واجب تخییری 305
- قول به تفصیل در واجب تخییری 306
- استناد به قاعدۀ فلسفی«الواحد لا یصدر الا من الواحد» 307
- بررسی بیان اول مرحوم آخوند(ره) در کیفیت واجب تخییری 309
- پرسش: 310
- اشاره 311
- عدم اضطرار ارجاع تخییر شرعی به تخییر عقلی 311
- درس چهارصد و هشتاد و دوم 311
- جریان استحاله در واجب تخییری 314
- خصوصیت امور ذات الاضافه 315
- کیفیت تعلق علم اجمالی به اشیاء 316
- پرسش: 317
- اشاره 318
- شبهۀ استحاله در واجب تخییری 318
- درس چهارصد و هشتاد و سوم 318
- تعدد وجوب به واسطه تعدد واجب 320
- قسم سوم واجب تخییری 321
- بررسی قول به سنخ خاص بودن وجوب تخییری 322
- شبهۀ تخییر بین اقل و اکثر 323
- پرسش: 324
- درس چهارصد و هشتاد و چهارم 325
- شبهه تخییر بین اقل و اکثر 325
- اشاره 325
- استحالۀ تخییر بین اقل و اکثر در دفعیات 326
- جواب از استحاله به واسطه خصوصیت کلی مشکک 328
- پرسش: 331
- درس چهارصد و هشتاد و پنجم 332
- جواب استاد از راه حل مرحوم بروجردی(ره) در حل شبهۀ استحاله 332
- اشاره 332
- امکان تخییر در اقل و اکثر دفعی 334
- استحالۀ تخییر بین اقل و اکثر 335
- تصور اقل و اکثر دفعی با تضاد بین غرضین 336
- امکان اجتماع غرضین در تخییر بین اقل و اکثر 337
- پرسش: 338
- درس چهارصد و هشتاد و ششم 339
- اشاره 339
- تقسیم واجب به عینی و کفائی 339
- خصوصیت واجبات کفائیه 340
- حقیقت واجب کفائی 341
- احتمالات مطرح شده در واجبات کفائیه 342
- پرسش: 343
- بررسی احتمال اول در کیفیت واجب کفائی 344
- درس چهارصد و هشتاد و هفتم 344
- اشاره 344
- معنای واحد غیر معیّن بودن مکلّف، در واجب کفائی 346
- معنای واحد مردد بودن مکلّف، در واجب کفائی 347
- بیان استحاله احتمال سوم 348
- احتمال آخر در واجب کفائی(مکلف به مدار فرق باشد) 349
- پرسش: 351
- احتمالات در تصویر واجب کفایی 352
- درس چهارصد و هشتاد و هشتم 352
- اشاره 352
- قسم اول از اقسام ثلاثۀ واجب کفایی 353
- تصویر نادرست واجب کفائی در مثال«ساب النبی» بنابر دو احتمال مذکور 354
- جواب استاد از تعاریف مذکور از واجب کفائی 355
- تصویر صحیح از واجب کفائی در مثال«ساب النبی» 356
- پرسش: 359
- تعدد مصادیق در قسم دوم واجب کفائی 360
- درس چهارصد و هشتاد و نهم 360
- اشاره 360
- عدم انطباق دو تعریف قبلی واجب کفایی بر قسم اخیر 361
- تصویر واجب کفائی در کلمات مرحوم آخوند(ره) 362
- اعتبار غرض مولی در تصویر واجب کفائی 363
- خلاصۀ بحث در واجب کفائی 364
- واجب موقت و موسع 365
- پرسش: 366
- درس چهارصد و نودم 367
- اشاره 367
- تقسیم واجب به موقت و غیر موقت 367
- عدم تبدل واجب موسع به مضیق در آخر وقت 371
- تخییر در افراد طولی و عرضی واجب موسع 372
- اشکال استحاله در تصویر واجب مضیق و موقت و جواب آن 373
- پرسش: 374
- عدم اعتبار قید زمان در واجب موقت 375
- درس چهارصد و نود و یکم 375
- اشاره 375
- عدم دلالت دلیل اداء بر قضاء«ما فات» 376
- بیان سه خصوصیت در تمسک به دلیل اداء برای قضای«ما فات» 378
- جواب از استثنای در کلام مرحوم آخوند(ره) 380
- پرسش: 381
- اشاره 382
- درس چهارصد و نود و دوم 382
- عدم دلالت دلیل واجب موقت بر اتیان آن در خارج وقت 382
- عدم دلالت استصحاب بر اتیان واجب موقت در خارج وقت 383
- فقدان قضیتین در جریان استصحاب در ما نحن فیه 384
- نتیجۀ بحثهای گذشته 385
- تفاوت ما نحن فیه با ماء مشکوک الطهارت در جریان استصحاب 387
- پرسش: 388
- بحث نواهی 389
- اشاره 389
- مقصد دوم؛ مبحث نواهی 389
- تقید در متعلقات اوامر و نواهی 390
- درس چهارصد و نود و سوم 390
- اشاره 390
- تفاوت ما نحن فیه با مسألۀ ماء متغیر 391
- تفاوت احکام وضعیه و تکلیفیه 392
- عدم اتحاد قضیتین در ما نحن فیه به حسب عرف برخلاف ماء متغیر 394
- منشاء تفاوت ما نحن فیه با مسأله ماء متغیر در عدم جریان استصحاب 395
- بحث نواهی؛ «منهی عنه در نواهی» 396
- پرسش: 396
- اختلاف در متعلق نواهی 397
- اشاره 397
- درس چهارصد و نود و چهارم 397
- بعث و زجر تکوینی 398
- بعث اعتباری 399
- زجر اعتباری 400
- تفاوت بعث و زجر 402
- نتیجه گیری از بحث های گذشته 403
- پرسش: 403
- درس چهارصد و نود و پنجم 404
- اشتراک بعث و زجر در افادۀ طلب 404
- اشاره 404
- جواب از بیان آخوند در مفاد نهی 406
- تفاوت اصلی بین اوامر و نواهی 407
- اشکال بر تعریف نهی به معنای ایجاد الطبیعه 408
- جواب از اشکال بر تعریف نهی به معنای ایجاد الطبیعه 409
- پرسش: 410
- درس چهارصد و نود و ششم 411
- اشاره 411
- بررسی احتمالات ثلاثه در بیان منشأ تفاوت بین اوامر و نواهی 411
- بررسی احتمال دوم در بیان فرق بین اوامر و نواهی 413
- نتیجه گیری از بحث در احتمال دوم 415
- پرسش: 416
- عدم تمامیت بیان مرحوم آخوند(ره) در فرق بین اوامر و نواهی 417
- درس چهارصد و نود و هفتم 417
- اشاره 417
- تفاوت اصلی بین اوامر و نواهی 420
- سقوط تکلیف با موافقت و مخالفت امر مولا 421
- توجیه استاد در ترک جمیع افراد در نهی 422
- پرسش: 423
- عدم سقوط تکلیف در نواهی با مخالفت یا موافقت نهی 424
- درس چهارصد و نود و هشتم 424
- اشاره 424
- بررسی بیان مرحوم آخوند(ره) در سقوط تکلیف در باب نواهی 425
- کلام مرحوم محقق نائینی(ره) در سقوط تکلیف در باب نواهی 427
- بررسی کلام محقق نائینی(ره) در سقوط تکلیف در باب نواهی 428
- پرسش: 430
- درس چهارصد و نود و نهم 431
- اشاره 431
- بیان محقق اصفهانی(ره) در منشأ تفاوت اوامر و نواهی 431
- بیان محقق اصفهانی(ره) در استفادۀ از عقل 433
- اشکالات کلام محقق اصفهانی(ره) در بیان تفاوت بین اوامر و نواهی 434
- راه حل مرحوم آیت الله بروجردی(ره) در تفاوت بین اوامر و نواهی 435
- پرسش: 437
- درس پانصدم 438
- اشاره 438
- بیان مرحوم بروجردی(ره) در تفاوت بین امر و نهی در موافقت و مخالفت 438
- عدم منافات وحدت حکم با تعدد موافقتها و مخالفتها در باب نواهی 439
- عدم تعمیم ملاکات باب اوامر به باب نواهی 441
- پرسش: 443
- اجتماع امر و نهی 444
- اشاره 444
- اشاره 445
- درس پانصد و یکم 445
- اجتماع امر و نهی در شیء واحد 445
- مناقشۀ در مثال صلاه در دار مغصوب 446
- تغایر جنسی بین سجود لله و سجود للصنم 447
- بررسی کلام آخوند(ره) در معنای واحد 447
- تعلق اوامر و نواهی به طبایع 448
- تأخر موضوع و متعلق از حکم 449
- اشکال به مرحوم آخوند(ره) در معنای واحد 450
- مقصود از واحد در عنوان مسأله 451
- پرسش: 451
- درس پانصد و دوم 452
- بیان مرحوم آخوند(ره) در خروج سجده از واحد جنسی و نوعی 452
- اشاره 452
- احتمالات ثلاثه در معنای«سجده لله و سجده للصنم» 453
- اشکال بر آخوند(ره) در خروج مفهوم سجده از عنوان واحد جنسی 454
- امتناع لحاظ صلاه متحد با غصب در جعل شارع 455
- عدم حکایت عنوان غصب از عنوان صلاه 457
- خلاصۀ اشکال به آخوند(ره) در خروج سجده از عنوان واحد جنسی 458
- پرسش: 459
- خروج مثال سجود لله و للصنم از محل نزاع 460
- اشاره 460
- درس پانصد و سوم 460
- واحد نوعی در عنوان مسأله 461
- تمایز ما نحن فیه با مسأله اقتضای فساد در نهی از عبادات 463
- بیان امام«ره» در تمایز اشیاء بر حسب ذاتیات 465
- اختلاف و تمایز در مسائل یک علم 465
- تفاوت مسألۀ اجتماع امر و نهی با مسألۀ نهی متعلق به عبادت 468
- اشاره 468
- درس پانصد و چهارم 468
- تفکیک مسألۀ اجتماع با مسألۀ تعلق نهی به عبادت 469
- معیار مسألۀ اصولی از نظر صاحب کفایه 471
- عدم ارتباط مسأله اجتماع با مسألۀ نهی متعلق به عبادت 471
- وجود معیار مسألۀ اصولی در ما نحن فیه 472
- حکم صلاه در دار غصبی 473
- مناقشۀ استاد در اندراج ما نحن فیه تحت مسائل علم فقه 474
- پرسش: 475
- کلام صاحب کفایه در کلامی بودن بحث اجتماع امر و نهی 476
- اشاره 476
- درس پانصد و پنجم 476
- بیان استاد در عدم اندراج مسأله امر و نهی در علم کلام 477
- اندراج مسأله اجتماع امر و نهی در مبادی تصدیقیۀ علم اصول 478
- اشکال استاد بر کلام محقق نائینی(ره) در مسألۀ اجتماع امر و نهی 480
- پرسش: 481
- اشاره 482
- جریان نزاع اجتماع امر و نهی در ادلۀ غیر لفظی 482
- درس پانصد و ششم 482
- تقسیمات واجبات و محرمات 484
- امکان تصویر حرام کفائی 485
- جریان نزاع اجتماع امر و نهی در امر و نهی غیری 486
- پرسش: 489
- درس پانصد و هفتم 490
- اشاره 490
- اعتبار قید مندوحه در عنوان مسألۀ اجتماع امر و نهی 490
- دلیل عدم تعرض برخی از اصولیون به قید مندوحه 491
- صور ثلاثه در اجتماع امر و نهی 492
- عدم اعتبار قید مندوحه در عنوان مسأله بنا بر مبنای اشاعره 494
- عدم اعتبار قید مندوحه در عنوان مسأله بنا بر مبنای آخوند(ره) 495
- پرسش: 496
- اشاره 497
- درس پانصد و هشتم 497
- ارتباط اجتماع امر و نهی با تعلق اوامر و نواهی به طبایع 497
- نتیجۀ بحث بنا بر احتمال اول، در اوامر و نواهی 499
- بیان سه احتمال در معنای تعلق امر و نهی به افراد 499
- احتمال سوم در تعلق امر و نهی به طبایع و نظر آخوند(ره) 502
- پرسش: 503
- ارتباط اجتماع با تعلق اوامر و نواهی به طبایع 504
- درس پانصد و نهم 504
- اشاره 504
- تأثیر قول به طبایع یا افراد در نتیجۀ بحث 505
- معنای تعلق امر و نهی بر افراد 506
- نتیجۀ بحث بنا بر قول آخوند در طبایع و افراد 507
- تفکیک باب تزاحم از باب تعارض 508
- توضیح استاد در تفسیر آخوند از معنای واحد 510
- پرسش: 511
- درس پانصد و دهم 512
- بیان مرحوم آخوند(ره) در فرق بین تعارض و تزاحم 512
- اشاره 512
- بیان امام(ره) در مقدمۀ مرحوم آخوند به اضافه کردن قید 513
- احتمال دوم مرحوم آخوند(ره): ناظر به مقام تطبیق 514
- اشکال امام«ره» به احتمال دوم در مقدمۀ آخوند 515
- توضیح استاد در اشکال امام به مرحوم آخوند 516
- محل نزاع در حکمین متعارضین 517
- پرسش: 518
- درس پانصد و یازدهم 519
- ثمرۀ نزاع در قول به اجتماع امر و نهی و عدم آن در شیء واحد 519
- اشاره 519
- کلام نائینی(ره) در بیان ثمرۀ نزاع در بحث اجتماع امر و نهی 520
- مقدمۀ اول از مقدمات ثلاث در بیان ثمره از نظر ایشان 521
- مقدمۀ سوم در بیان حرکت در مقولات 522
- مقدمۀ دوم در بیان تغایر بین مقولات نه گانه 522
- احتمالات ثلاث در معنای حرکت در مقولات نه گانه 523
- پرسش: 524
- اشاره 525
- بیان محقق نائینی در اندراج صلاه و غصب در مقولۀ وضع و این 525
- درس پانصد و دوازدهم 525
- عدم اتحاد مقولۀ عرضی با مقولۀ جوهری 527
- خلط مسائل فلسفی با مسائل فقهی و اعتباری در کلام محقق نائینی 528
- پرسش: 531
- اشاره 532
- تغایر عنوان غصب و تصرف در بیان مرحوم آقای بروجردی(ره) 532
- درس پانصد و سیزدهم 532
- بیان مرحوم آقای بروجردی(ره) ایشان در معنای تصرف 534
- اعتباری بودن مفهوم تصرف 535
- عدم اندراج صلاه و غصب تحت مقولات نه گانه 536
- پرسش: 538
- درس پانصد و چهاردهم 540
- اشاره 540
- کلام آیت الله بروجردی(ره) در مسألۀ اجتماع امر و نهی 540
- عنوان مقربیت در عبادات 542
- پرسش: 544
- استدلال استاد بر رد مبنای مرحوم آقای بروجردی در مسألۀ اجتماع 545
- اشاره 545
- درس پانصد و پانزدهم 545
- دو قول در امتناع اجتماع امر و نهی 548
- اعتبار قید مندوحه در ثمرۀ نزاع 548
- صور مختلف در تقدم نهی بر امر بنا بر امتناع اجتماع امر و نهی 550
- پرسش: 551
- درس پانصد و شانزدهم 552
- حکم صلاه جاهل قاصر در دار غصبی با فرض امتناع اجتماع امر و نهی 552
- اشاره 552
- اکتفا به وجود ملاک در صحت عبادت 553
- خلط بین طبیعت منطقی و طبیعت اعتباری در کلام مرحوم آخوند(ره) 555
- ادلۀ چهارگانه مرحوم آخوند(ره) بر امتناع اجتماع امر و نهی 556
- تحقق تضاد بین مصلحت و مفسده 557
- پرسش: 558
- درس پانصد و هفدهم 559
- اشاره 559
- کیفیت وجود ملاک برای امر و نهی در ماده اجتماع 559
- لازمه معذوریت جاهل قاصر بنا بر تقدیم نهی 560
- کفایت وجود ملاک برای صحت عبادت 561
- تصحیح عبادت از راه ترتب 562
- پرسش: 564
- اشاره 565
- درس پانصد و هیجدهم 565
- معنای تزاحم بین حکمین و بین المقتضیین و الملاکین 565
- خصوصیت تزاحم بین حکمین 566
- علت تقدیم جانب نهی در مرحله جعل حکم 567
- فرق بین دو قسم تزاحم 568
- پرسش: 570
- درس پانصد و نوزدهم 571
- معنای مرجوحیت ملاک امر در مقام تعارض 571
- اشاره 571
- لازمۀ برگشت مقام به بحث تعارض 572
- فرق بین مقام و مسألۀ صلاه و ازاله 573
- اشتراک مقام با مسألۀ وجوب صلاه و ازاله 573
- عدم فارقیت تقییدها بین دو مقام 576
- پرسش: 577
- درس پانصد و بیستم 578
- نسبت بین متعلق امر و نهی در باب اجتماع 578
- اشاره 578
- کیفیت محل بحث طبق مبنای مرحوم آخوند(ره) در مسألۀ متلازمین 579
- فرق بین تکلیف محال و تکلیف به محال و ارتباط آن با مقام 580
- علت دخول متساویین در محل نزاع 581
- عدم مفهوم برای عنوان«المتصادقین فی واحد» 582
- پرسش: 583
- درس پانصد و بیست و یکم 584
- اشاره 584
- اقسام عام و خاص مطلق و اختلاف در دخول آن در محل نزاع 584
- کیفیت دخول قسم اول عام و خاص مطلق در محل نزاع 586
- اشکال دخول قسم دوم عام و خاص مطلق در محل نزاع 586
- کیفیت دخول قسم دوم عام و خاص مطلق در محل نزاع 588
- پرسش: 589
- شرایط دخول عموم و خصوص مطلق در محل نزاع 590
- درس پانصد و بیست و دوم 590
- اشاره 590
- علت خروج نسبت بین موضوعین از محل نزاع 592
- شرط دوم: عدم ارتباط عام و خاص به مسبب 592
- شرط سوم: وجود ترکیب انضمامی بین ماده اجتماع مقولتین 594
- پرسش: 596
- بررسی شرائط دخول عامین من وجه در محل نزاع 597
- اشاره 597
- درس پانصد و بیست و سوم 597
- عدم تعلق حکم به افعال تولیدیه و تسبیبیه 599
- بررسی الزامی بودن تحقق نسبت بین متعلقین نه موضوعین 600
- دخول تمام نسب اربع در محل بحث غیر از تباین 601
- پرسش: 602
- اشاره 603
- درس پانصد و بیست و چهارم 603
- مقتضای تحقیق در باب اجتماع امر و نهی 604
- نقش مبادی در اراده تشریعی 606
- بررسی سرایت ملاک بواسطه اتحاد وجودی 609
- پرسش: 610
در مادۀ اجتماع کلا الملاکین وجود داشته باشد. در صلاه در دار غصبی، هم تمام ملاک امر و هم تمام ملاک نهی، هر دو باید وجود داشته باشد. شما چگونه در یک شیئی که«له وجود واحد» و تعدد عنوان هم نقشی در تعدّد آن ندارد و ماهیت این وجود هم واحد است، اجتماع ملاکین و وجود کلا الملاکین را تصور می کنید؟
شما که بین وجوب و حرمت، آن مقدار فاصله ایجاد کردید که اینها را در دائرۀ تضاد آوردید، آیا بین ملاک امر و ملاک نهی، تضاد هست یت نه؟ نمی شود تضاد اینها را به عنوان تضاد دو واقعیت منکر شد و اگر تضاد هست، وجود این متضادین را در مادۀ اجتماع چگونه هضم کردید؟ آیا با تعدّد عنوان، مسأله را حل می کنید؟ اگر پای تعدّد عنوان در کار آمد، از اصل مسألۀ امتناع اجتماع امر و نهی، باید رفع ید کنید و اگر می گویید: تعدد عنوان در رفع غائلۀ تضاد، نمی تواند نقش داشته باشد، پس چرا می فرمایید: حتی بنابر قول به امتناع در مادۀ اجتماع، هر دو ملاک وجود دارد، هم ملاک امر و هم ملاک نهی؟
پرسش:
1 - حکم صلاه جاهل قاصر در دار غصبی با فرض امتناع اجتماع امر و نهی از نظر مرحوم آخوند(ره) چیست؟
2 - مسألۀ اکتفا به وجود ملاک در صحت عبادت چه ارتباطی به محل بحث دارد؟
3 - خلط بین طبیعت منطقی و طبیعت اعتباری در کلام مرحوم آخوند(ره) چیست؟
4 - ادلۀ چهارگانه مرحوم آخوند(ره) بر امتناع اجتماع امر و نهی را بیان کنید.