سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 570

صلاتی است که مزاحم با ازاله نباشد اما اگر یک جا نماز مزاحم به ازاله شد، این از دائرۀ«اقیموا الصلوه» خارج است. اهمیت وجوب ازاله در دلیل«اقیموا الصلوه» چنین تقییدی و چنین محدودیتی را به وجود نمی آورد لذا جاهل قاصر، می تواند نماز بخواند و نمازش هم کاملا صحیح است و هیچ مشکله ای نیست. اما در تزاحم بین المقتضیین که به قول ایشان، حقیقتش به تعارض برگشت می کند «و کأنّه لا یکون فی البین الاّ ملاک واحد و هو ملاک النهی»، حالا که ملاک نهی روی جهل عن قصور نتوانست حکم به حرمت را منجز بکند، حکم به حرمت، منجز نباشد، اما چه راهی برای صحت صلاه می توانیم پیدا بکنیم و از چه طریقی مسألۀ صلاه در دار مغصوبه محکوم به صحت بشود؟

این یک بیان هم اصطلاحی و هم علمی و هم فارق بین مسألۀ صلاه و ازاله و مسألۀ صلاه و مسألۀ غصب است. سیدنا الاستاذ امام بزرگوار(ره) مناقشه ای در بیان مرحوم محقق نائینی(ره) دارند که این مناقشه را مطالعه بفرمایید تا ان شاء الله مطرح کنیم.

پرسش:

1 - معنای تزاحم بین حکمین را از نظر مرحوم نائینی(ره) بیان کنید.

2 - خصوصیت تزاحم بین حکمین چیست؟

3 - فرق بین دو قسم تزاحم را بیان کنید.

4 - مسألۀ صلاه و ازاله از کدام قسم تزاحم است؟