سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 571

درس پانصد و نوزدهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

معنای مرجوحیت ملاک امر در مقام تعارض

مطلبی که مرحوم محقق نائینی(ره) در فرق بین ما نحن فیه و بین مسألۀ صلاه و ازاله بیان فرمودند، خلاصه اش این بود که در آنجا تزاحم بین حکمین است و در تزاحم بین حکمین، اگر جهل، جهل عن قصور باشد، آن عبادت غیر أهم صحیحا واقع می شود، اگر به وجوب ازاله جاهل بود و جهلش عن قصور بود، صلاه مکان الازاله، اتصاف به صحت پیدا می کند اما اگر تزاحم، تزاحم بین مقتضیین و ملاکین باشد مثل ما نحن فیه یعنی مسألۀ اجتماع امر و نهی بنا بر قول به امتناع و تقدیم جانب نهی، اگر جاهل، جاهل قاصر هم باشد و جهلش، جهل عن عذر باشد مع ذلک نماز، نمی تواند اتصاف به صحت پیدا بکند.

این حرف مورد اشکال و مناقشۀ امام بزرگوار(ره) قرار گرفته است. ایشان می فرمایند: در تزاحم بین مقتضیین که مسألۀ صلاه در دار غصبی است، شما فرمودید که مولا در مقام جعل، محاسبه می کند و بین ملاک نهی و ملاک امر مقایسه می کند و می بیند که ملاک نهی، غالب بر ملاک امر است و