سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 578

درس پانصد و بیستم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

نسبت بین متعلق امر و نهی در باب اجتماع

یک بحث دیگر به عنوان یکی از مقدمات باقی ماند، و آن این است که این دو عنوان محل بحث (که آیا جایز است امر و نهی به آنها متعلق شود؟) باید دارای چه نسبتی از نسب اربعۀ منطقیه باشند؟ به عبارت دیگر: از آن انواع نسبتهای چهارگانه که بین دو کلّی و دو عنوان مطرح است، کدامش داخل در محل نزاع است و کدامش خارج از محل نزاع اجتماع امر و نهی است؟

تردیدی نیست که اگر نسبت بین عنوانین تباین باشد، و مادّۀ اجتماع«ولو فی مورد واحد» نداشته باشند، عنوان متعلق امر، یک عنوان خاص و عنوان متعلق نهی یک عنوان دیگر باشد و هیچ گونه ارتباطی بین اینها وجود نداشته باشد، این از محلّ نزاع خارج است، و خروجش هم به این کیفیّت است که اجتماع امر و نهی روی چنین دو عنوانی هیچ مانعی ندارد. اکثر واجبات شرعیّه و اکثر محرمات شرعیّه داخل در این مقوله هستند، که بین عنوان واجب و بین عنوان حرام هیچ گونه ارتباطی وجود ندارد، مثل عنوان صلاه با عنوان شرب خمر ولو خدای نکرده این شرب خمر در حال