سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 588

القید» استعمال شده است، لذا آنها تقیید را مستلزم مجازیّت می دانند.

این قائل می گوید: این حرف درست نیست. ما در آینده تحقیق می کنیم که اصلا مطلق یعنی خالی از قید، مطلق یعنی آنچه که هیچ قید ندارد، در حقیقت«لا بشرط» همان«لا بشرطی» که شما می فرمایید: «یجتمع مع الف شرط» معنای مطلق، مقیّد به اطلاق نیست، که مثل مقیّد، هر دو مقیّد باشند، منتها آن مقیّد به اطلاق، این مقیّد به قید، بلکه در ناحیۀ مطلق، اطلاق وجود دارد. معنای اینکه اطلاق وجود دارد این است که قید وجود ندارد، نه اینکه وجود نداشتن قید هم قید برای مطلق باشد، بلکه، به حسب ذات و به حسب معنا، خالی از قید و فاقد قید است. تحقیق در باب مطلق هم همین معناست، و لازمۀ همین معنا این است که تقیید مطلق، مستلزم مجازیّت نیست، به لحاظ اینکه«لا بشرط یجتمع مع الف شرط»، یعنی بین لا بشرط و بین شرط، مغایرت وجود ندارد تا اینکه مسألۀ خلاف موضوع له و مجازیّت تحقق پیدا کند.

لذا این قائل می گوید: اگر شما مطلق و مقیّد را اینطور معنا کردید، که محققین از متأخرین در مقابل قدما چنین معنایی را برای مطلق ذکر می کنند، آیا با وجود این معنا می شود«اقیموا الصلاه و لا تصلوا فی الدار المغصوبه» بگوید؟ این«اقیموا الصلاه» اگر صلاتش مقیّد به اطلاق بود، می گفتیم:

مقیّد به اطلاق با مقیّد به قید، مغایر است، بینشان اختلاف مفهومی وجود دارد. لذا چه مانعی دارد که یکی، متعلق امر و دیگری متعلق نهی واقع شود مثل صلاه و غصب. اما اگر معنای«اقیموا الصلوه» صلاه مطلق شد، صلاه بلا شرط شد که«یجتمع مع الف شرط»، آیا صلاه مطلق به این معنا که اطلاق برای آن قیدیّت ندارد، باز هم می شود چنین صلاتی مأموربه باشد و صلاه در دار غصبی منهی عنه باشد؟ این صلاه در دار غصبی، همان متعلق امر است، با آن متعلق امر، مغایر نیست. قیدی همراه متعلق امر نیست تا با این مقیّد، مغایرت داشته باشد. لذا این قسم از عام و خاص مطلق که عنوان عام در خاص اخذ شده باشد، مثل رقبه و رقبۀ مؤمنه، صلاه و صلاه در دار غصبی، ابتداء چنین به نظر می آید(با این بیانی که ملاحظه کردیم در معنی اطلاق) این را از محل نزاع خارج کنیم، یعنی بگوییم:

همه در اینجا قائل به امتناع هستند. کسی نمی تواند اینجا قائل به جواز اجتماع امر و نهی بشود.

کیفیت دخول قسم دوم عام و خاص مطلق در محل نزاع

لکن ما معتقدیم که همین جا هم داخل در محل نزاع است، برای اینکه ما قبول داریم آن حرفی را که شما در باب اطلاق مطرح می کنید، (و در بحث مطلق و مقیّد هم ان شاء الله توضیح این مسأله را ما بیشتر ذکر می کنیم) لکن حرف ما این است که آنچه که در اساس این مسأله نقش دارد، تعدد عنوان از