سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 589

یک طرف، و«تصادق فی واحد» از طرف دیگر است. تصادقش که اینجا بلااشکال وجود دارد. بحث روی تعدد عنوان است. آیا در عالم عنوانیّت، عنوان صلاه و عنوان صلاه در دار غصبی به نظر شما یک عنوان است یا دو عنوان؟ آیا صلاه و صلاه در دار غصبی، یک عنوان است؟ آیا رقبه و رقبۀ مؤمنه «عنوانان ام عنوان واحد؟»

ما روی این تکیه داریم، شما هر طور می خواهید مطلق و مقیّد را معنا کنید، آن معنایی که شما کردید«سمعا و طاعه»، مقتضای تحقیق هم همین است، اما ما نحن فیه بحث روی دو خصوصیّت، متمرکز است: یکی تعدد عنوانین، «هل یجوز تعلق الامر و النهی بعنوانین؟» که خود معنی عنوانین یعنی عنوانین متعددین که این عنوانین، تصادق هم داشته باشد، مثل عنوان نماز و شرب خمر نباشد که هیچگاه بین اینها تصادق وجود ندارد بلکه، دو عنوانی باشد که یک جا(به تعبیر امروز: در عالم وجود) به هم گره خورده باشند و مرتبط شده باشند. آیا در باب رقبه و رقبۀ مؤمنه، ما می توانیم بگوییم: تعدد عنوان وجود ندارد، ما یک عنوان اینجا داریم؟ آیا«صل و لا تصل فی الدار المغصوبه» مثل«صل و لا تصل» است؟ اگر می گفت: «صل و لا تصل»، اینجا امر و نهی به عنوان واحد متعلق شده بود، اما اگر یکجا می گوید: «صل»، یکجا می گوید: «لا تصل فی الدار المغصوبه»، بنابر این که نهی تحریمی تکلیفی باشد، ما می گوییم: امر و نهی به یک عنوان متعلق شده است یا چاره ای نداریم جز اینکه بگوییم: امر و نهی به عنوانین متعلق شده است؟ اگر عنوانین شد، متصادقین هم که بلا اشکال هستند، روی چه جهتی از محل نزاع خارج باشند؟ لذا به نظر می رسد که بالاتر از آنچه که صاحب فصول(ره) مطرح کردند، هر دو قسم عموم و خصوص مطلق، چه از قبیل انسان و حیوان باشد، و چه از قبیل صلاه و صلاه در دار مغصوبه باشد، ظاهر این است که هر دو داخل در محل نزاع است. قائل به جواز اجتماع، روی تعدد عنوان، حکم به جواز می کند، قائل به امتناع هم روی تصادق، حکم به امتناع اجتماع می کند. عموم و خصوص من وجه باقی ماند که دارای بحثی است که عرض می کنیم.

پرسش:

1 - دو قسم عموم و خصوص مطلق را بیان کنید.

2 - کیفیت دخول قسم اول عام و خاص مطلق را در محل نزاع توضیح دهید.

3 - معنای اطلاق مطلق از نظر قدما چیست؟

4 - اشکال دخول قسم دوم عام و خاص در محل نزاع چیست؟

5 - کیفیت دخول قسم دوم عام و خاص مطلق را در محل نزاع بیان کنید.