سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 59

درس چهارصد و چهل و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بیان امام(ره) در موضوع واقع شدن عدم

نظر سیدنا الاستاذ امام بزرگوار(ره) این است که قضیه حملیه ای که موضوعش عبارت از یک امر عدمی باشد، به هیچ وجه نمی تواند واقعیتی داشته باشد، برای اینکه موضوع، واقعیت ندارد، و در قضایای حملیه که متقوم به«ثبوت شی لشی» است، باید«مثبت له» که عبارت از موضوع است، ثابت باشد، البته به ثبوتی که متناسب با محمول است. اگر محمول، مربوط به خارج است، این هم باید ثبوت خارجی داشته باشد. اگر محمول مربوط به ذهن و تحقّق در ذهن است، این موضوع هم باید در ذهن تحقّق داشته باشد، و اگر محمول مربوط به مافوق ذهن است که عبارت از«نفس الامر» و عالم تقرّر است، در همان مقام باید ثبوت داشته باشد با مثالهایی که دیروز عرض کردیم.

مرحوم محقق اصفهانی(ره) صاحب حاشیه بر کفایه که خود از متخصصین علم فلسفه است، علاوه بر تخصص در اصول و فقه در فلسفه هم کمال تخصص را دارد، و حتی منظومه ای در فلسفه دارند، ایشان اینجا مطلبی فرموده اند که باید در این مطلب دقت کرد. همانطوری که کلمات ایشان را