سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 66

درس چهارصد و چهل و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

انکار مقدمات ثلاث در قول به اقتضاء

قائل به اقتضا، در امر به شیء مقتضی نهی از ضد خاص، باید سه مطلب را ثابت کند و اگر هرکدام از این سه مرحله، خدشه پیدا کند، نمی تواند مدعای خودش را ثابت کند، تا چه رسد به این که تمامی این مراحل، مورد اشکال و مناقشه باشد.

اولین مرحله که بحث آن گذشت، مسألۀ مقدمیّت بود که«عدم احد الضدین مقدمه للضد الاخر» ترک الصلاه در آن مثال معروف، مقدمیّت دارد برای فعل ازاله، مثل مقدمات دیگر. این مرحله اولی بود که نپذیرفتیم، و علت نپذیرفتن، این بود که اتحاد رتبه را قائل نیستیم. گفتیم: نه عنوان مقدمیّت دارد، نه عنوان تقارن و اتحاد دارد، برای این که موضوع عدمی، نمی شود اتصاف به یک امر وجودی پیدا کند، حالا آن امر وجودی مقدمیّت باشد، یا تقارن و اتحاد در رتبه باشد. پس نحوه نپذیرفتن ما با نحوه نپذیرفتن مرحوم محقق خراسانی(ره) و محقق قوچانی(ره) فرق کرد. آنها مسألۀ مقدمیّت را نپذیرفتند، و به جای آن، تقارن و اتحاد در رتبه را قائل شدند. اما نپذیرفتن ما به این صورت بود، که