سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 70

اما آنهایی که قائل به ترادفند و انسان و بشر را مترادف می دانند، در باب امر و نهی هم یک چنین حرفی را دارند، می گویند: هیچ فرقی نیست بین«ان یأمر المولی بشیء و بین ان ینهی عن ترک ذلک الشی» چه«اشتر اللحم» بگوید و چه«لا تترک اشتراء اللحم» بگوید، بین اینها هیچ فرقی نیست.

آنهایی که قائل به عینیت هستند این حرف را زده اند لذا در«ما نحن فیه» نتیجه می گیرند، می گویند:

وقتی که شما ترک الصلاتی که مقدمه ازاله است را از راه مقدمیّت واجب کردید، بین وجوب ترک صلاه و بین حرمت فعل صلاه، هیچ فرق نمی کند چه امر را متوجه به ترک صلاه کند و چه نهی را متوجه به فعل صلاه کند. قائلین به عینیت چنین معنایی در ذهنشان هست.

جواب قائلین به عینیت و ترادف

ما اول یک سؤالی از اینها داریم، امروز فقط سؤال را طرح می کنیم، دنباله بحث را ان شاء الله به آینده موکول می کنیم. می گوییم: شما که قائل به عینیت هستید می گویید: هیچ فرق نمی کند، امر به اشتراء لحم با نهی از ترک اشتراء لحم، شما که می گویید: این دو عین هم هستند، در کلام شما دو احتمال جریان دارد: یک احتمال این است که شما می خواهید بگویید: در این قبیل موارد، یک حکم بیشتر وجود ندارد، یک دستور از ناحیه مولا بیشتر وجود ندارد، و این یک دستور به دو صورت می تواند تصوّر پیدا کند، و به دو قیافه می تواند تمثّل پیدا کند، اما واقعیتش یک دستور است، منتها این دستور می تواند در مثل«اقیموا الصلاه» به صورت امر به اقامه صلاه باشد و می تواند به قیافه«لا تترکوا فعل الصلاه» باشد.

اما این طور نیست که اگر گفت: «اقیموا الصلاه» اینجا دو حکم وجود داشته باشد: یک حکم متعلق به فعل صلاه و یک حکم متعلق به ترک صلاه، یک ایجاب متعلق به فعل صلاه باشد و یک نهی متعلق به ترک صلاه باشد. ما از شما سؤال می کنیم که مقصود شما کدام است؟ شما که قائل به عینیت هستید آیا می خواهید مسأله وحدت حکم را مطرح کنید، یا این که می خواهید بگویید: اصلا دو حکم اینجا وجود دارد. هرکجا که یک تکلیف وجوبی در کار بود، یک تکلیف تحریمی هم متعلق به نقیض آن تعلّق دارد، که به حسب واقع، دو حکم وجود دارد، نه یک حکم. شما کدام یک از این دو را می خواهید ادعا بکنید؟

قبل از این که پاسخ دهید، می گوییم که یک قرینه ای داریم بر این که وحدت حکم را می خواهید قائل شوید، یک قرینه داریم بر این که تعدّد حکم را می خواهید قائل شوید. اما آن قرینه ای که وحدت را دلالت می کند، دلیل شماست که اینجا را به مترادفین تشبیه کردید. در مسألۀ مترادفین،