سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 72

درس چهارصد و چهل و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بیان احتمالات در قول به عینیت

بخش امر به شیء مقتضی نهی از ضد عام هم به عنوان یک بخش از اصل مسأله مطرح است و هم به عنوان مقدمیت برای آن بخش که در اقتضاء ضد خاص یکی از مراحل و مقدمات آن اقتضاء در ضد عام است. این بخش قائل نسبتا زیاد دارد و از چند طریق ممکن است ادعا شود: مسألۀ عینیت و مسأله تضمن و دلالت التزامیه.

اما مسألۀ عینیت که کسی چنین بگوید: به صورت کلی امر به هر چیزی، عین نهی از ترک آن چیز است. فرق نمی کند که مولا بگوید: «اقیموا الصلاه» یا بگوید، «لا تترک الصلاه» این جا گفتیم که قائل به عینیت دو احتمال در کلامش است: یک احتمال این که می خواهد بگوید: در این جایی که یک چیزی مأمور به واقع می شود، ما یک حکم بیشتر نداریم، منتهی این حکم به دو تعبیر و دو قیافه و چهره می تواند ظهور پیدا کند. هم می شود به قیافه امر به شیء دربیاید و هم می تواند به قیافۀ نهی از ترک درآید. اما یک حکم بیشتر نیست. گفتیم: این یک مؤید دارد.