سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 6 صفحه 79

درس چهارصد و چهل و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

استدلال محقق نائینی(ره) بر اقتضای امر به شیء و نهی از ضد

در مسألۀ امر به شیء، مقتضی نهی از ضد عام، قول سومی هست که از راه دلالت التزامیه و لزوم بیّن«بالمعنی الاخص» وارد شده اند، و این راه از کلمات مرحوم محقق نائینی(ره) استفاده می شود.

لزوم گاهی بیّن است و گاهی غیر بیّن، و بیّن هم گاهی بیّن«بالمعنی الاخص» است و گاهی بیّن «بالمعنی الاعم». بیّن«بالمعنی الاخص» معنایش این است که نفس تصور ملزوم و صرف تصور ملزوم، موجب انتقال به لازم شود، موجب تصور لازم و التفات ذهن به لازم شود. آن قدر ارتباط قوی است که نفس تصور ملزوم، انسان را منتقل به لازم می کند و لازم در ذهن انسان تحقق پیدا می کند. این دیگر بالاترین مراتب لزوم است، برای این که به دنبال این لزوم بیّن«بالمعنی الاعم» که معنایش این است که انسان اگر ملزوم را تصور کرد و لازم را هم تصور کرد، پی به ارتباط بین این دو می برد؛ اما تصور ملزوم، کافی نیست برای تصور لازم و ذهن از ملزوم انتقال به لازم پیدا نمی کند.

دیگر مرتبۀ ضعیفه اش لزوم غیر بیّن است که آن با نفس تصور هم انسان پی به ملازمه نمی برد، بلکه