سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 145

درس پانصد و چهل و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

جریان نزاع اجتماع امر و نهی در خروج از دار غصبی

بحث در این بود که اگر ما از مبانی گذشته رفع ید کنیم یعنی امر به شیء را مبدء نهی از ضد عام لااقل بدانیم یا بالعکس و در بحث مقدمۀ واجب قائل به وجوب مقدمه شویم و در مسألۀ خطابات عامّه همان برنامۀ خطابات شخصیّه را پیاده کنیم یعنی قائل به انحلال شویم؛ آیا در مسألۀ خروج از دار غصبی می توانیم نظریه ای را که ابو هاشم و اتباعش قائل شده اند - و آن این است که خروج از دار غصبی مثل صلاه در دار غصبی است، همان طوری که صلاه در دار غصبی بنابر قول به جواز اجتماع امر و نهی، هم مأمور به است و هم منهی عنه، مسألۀ خروج از دار غصبی هم همین طور باشد، هم مأموربه باشد و هم منهی عنه - آیا می شود یا نه؟

مرحوم آخوند ره در کتاب کفایه می فرمایند: نه! به علت این که ما امتناعی هستیم، اگر در مسألۀ صلاه در دار غصبی هم اجتماعی شویم و روی هم رفته در مسألۀ اجتماع امر و نهی قول به جواز را اختیار کنیم مع ذلک این خروج از دار غصبی از عنوان آن مسأله بیرون است و نمی تواند کسی قائل به