سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 15

درس پانصد و بیست و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

موضوع در قضیۀ«الانسان موجود»

در بین عوارض، عوارضی وجود دارد که معروض آنها نمی تواند جز ماهیت، چیز دیگری باشد و اگر پای وجود و تقیّد به وجود، چه ذهنی و چه خارجی در آن ماهیت و عروض آن عوارض مطرح باشد، قضیه، قضیۀ صادقه نخواهد بود، مثل«الانسان کلی» که دیروز مثال زدیم. یک مثال دیگری هم امروز ذکر می کنیم و ان شاء الله به اصل مطلب می پردازیم. این قضیۀ وجود که عارض ماهیت می شود و ما می گوییم: «الانسان موجود» همانطور که سابقا توضیح دادیم اصلا می توانیم در آن واحد هم«الانسان موجود» را به عنوان یک قضیۀ صادقه مطرح کنیم و هم«الانسان معدوم» را، به لحاظ اینکه ماهیت، قابل صدق بر کثیرین است و در آن تکثّر مطرح است، مثل یک موجود خارجی نیست مثل جسم که در آن واحد نتواند هم معروض بیاض واقع بشود و هم معروض سواد واقع بشود و یا در مصادیق یک ماهیت مانند زید، زید در آن واحد نمی شود هم موجود باشد و هم معدوم باشد. اما اگر موضوع را طبیعت و ماهیت قرار دادیم، در آن واحد، این اتصاف به وجود و عدم، هردو