سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 158

درس پانصد و چهل و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکال استاد به ابو هاشم در مسألۀ خروج از دار غصبی

اشکالی را که مرحوم آخوند«قدس سره» به ابو هاشم و اتباعش می کنند که خروج، نمی تواند هم مأموربه باشد و هم منهی عنه، برای این که اینجا دو عنوان وجود ندارد و اگر ما قائل به جواز اجتماع هم شویم، در جایی است که دو عنوان وجود داشته باشد، اما اینجا خروج، «بعنوانه» هم مأموربه است و هم«بعنوانه» منهی عنه است و این ممتنع است. گفتیم که مسأله این طور نیست. اینجا هم دو عنوان وجود دارد. یک عنوان مأموربه است و«ینطبق علی الخروج» و یک عنوان هم منهی عنه است، آن هم«ینطبق علی الخروج» که ملاحظه فرمودید.

لکن اشکال مهم، به مسألۀ ابو هاشم و اتباعش این است که اگر نظرتان باشد ما در یکی از مقدمات بحث اجتماع امر و نهی که بعضی ها قائل شده بودند به این که در محل نزاع قید مندوحه اعتبار دارد؛ یعنی محل نزاع، جایی است که مکلف بتواند هم در دار غصبی و هم در غیر دار غصبی، نماز بخواند.

آنجا، صحبت از این شد که قید مندوحه در آن حیث مورد بحث، هیچ گونه دخالتی ندارد. برای این