سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 184

می گفتند در باب ضدین«عدم احد الضدین مقدمه لوجود ضد الآخر» از راه مقدمیت که البته مورد اشکال بود. اما قائلین به اقتضاء نوعا از راه مقدمیت پیش آمدند. یعنی این گونه می گفتند که«ترک الصلاه مقدمه لفعل الازاله، اذا کان فعل الازاله واجبا فترک الصلاه بعنوان المقدمیه یکون واجبا».

پس وجوبی که به ترک صلاه توجه پیدا می کند وجوب مقدمی است. آن وقت«اذا کان ترک الصلاه واجبا یکون فعله منهیا عنه» وقتی که ترک صلاه وجوب پیدا کرد به وجوب مقدمی، فعل صلاه هم حرام می شود. خوب چه حرمتی به فعل صلاه متعلق می شود؟ آیا می شود حرمتی که از ناحیۀ وجوب مقدمی می آید غیر از حرمت غیریه و حرمت مقدمیه باشد؟ پس در حقیقت حرمتی که به صلاه متعلق است، حرمت غیریه است، درحالی که گفته اند ثمرۀ بحث این است که تعلق این حرمت غیریه مستلزم فساد نماز است. پس معلوم می شود که نهی غیری هم داخل در محل بحث ماست. مرحوم آخوند اصرار دارند که نهی غیری را هم داخل در محل بحث قرار بدهند. لکن بیان ایشان به نظر مورد اشکال می رسد که سابقا در همان جا هم ما اشاره کردیم. لکن توضیح بیشترش را باید اینجا ذکر کنیم تا در نتیجه معلوم شود که در این مسأله حق با محقق قمی است و نهی غیری از محل بحث بیرون است.

پرسش:

1 - کلام قائلین به عدم تعلق نهی تنزیهی بر عبادات را بطور اختصار بیان کنید.

2 - بیان استاد در تعلق نهی تنزیهی بر عبادات چیست؟

3 - آیا می توان عدم تاثیر نهی در فساد معاملات را دلیل بر خروج نهی تنزیهی از محل نزاع دانست؟

4 - بیان صاحب کفایه در شمول نزاع در نهی غیری و جواب صاحب قوانین از ایشان را تقریب نمایید.