سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 217

بین قائلین به اجزا و عدم اجزا هست، این است که این نماز مع التیممی که اول وقت خوانده است با اجازه شارع بوده است با توجه به شرایط بوده است و مجاز بوده است که این نماز مع التیمم را بخواند.

پس این نماز مع التیمم بلا اشکال صحیحا در عالم خودش واقع شده است، لکن در عین این که صحیح است، نزاع در این واقع شده است که آیا این«یجزی و یکتفی به عن الصلاه مع الوضوء اذا صار واجد الماء» یا«لا یکتفی به اذا صار واجد الماء». اما عدم اکتفا به این معنا نیست که کشف می کنیم «عن بطلان هذه الصلاه». اگر بخواهیم بگوییم«هذه الصلاه باطله» چه نقصی در آن وجود داشته است که ما حکم به بطلان کنیم؟ شارع اجازه داده با تمام خصوصیات شروع کرده است یا در باب استصحاب مگر خود شارع نگفته است که«لا تنقض الیقین بالشک» اول ظهر این شک دارد که«هل یکون علی وضوء ام لا؟» یک ساعت به ظهر هم وضو گرفته است لکن احتمال می دهد که وضوی او منتقض شده باشد«لا تنقض الیقین بالشک» به این اجازه می دهد که با استصحاب وضو نماز بخواند، یا اجازه نمی دهد؟ اگر اجازه می دهد، نماز با استصحاب وضو از نظر امر ظاهری به تعبیر اینها هیچ کمبودی در آن وجود ندارد.

بحث این است که بعد از آن که کشف خلاف شد، آیا این نماز مجاز شرعی مستند به«لا تنقض الیقین بالشک» کفایت می کند از نماز با وضوی واقعی یا کفایت نمی کند؟ لذا مسأله اجزا هیچ ارتباطی به مسأله صحت و فسادی که اینجا مورد بحث ما هست، ندارد بلکه مفروض در مسأله اجزا حیث صحت عبادت است، نماز«مع التیمم صحیح، هل یکون مجزیا ام لا»؟ نماز با«استصحاب طهارت صحیح، هل یکون مجزیا ام لا؟» چه ارتباطی بین مسأله اجزا و بین مسأله صحت و فساد وجود دارد؟ لذا این خلط عجیبی است که در کلام مرحوم محقق خراسانی ره واقع شده است.

پرسش:

1 - تفاوت معنای عرفی صحت و فساد با تمامیت و نقصان را بیان کنید.

2 - بیان مرحوم آخوند ره در معنای نسبی بودن این مفاهیم در فقه و کلام چیست؟

3 - جواب استاد از مرحوم آخوند ره را در نسبی بودن این مفاهیم بیان کنید.

4 - چرا از نظر استاد بین ما نحن فیه و مسألۀ اجزا ارتباطی وجود ندارد؟