سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 225

درس پانصد و پنجاه و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

عدم تعلق جعل شارع به افراد خارجی ماهیت

بحث در این بود که آیا صحّت و فساد از مجعولات شرعیه است و شارع در مسأله صحت و فساد نقش و جعلی دارد یا نه؟ در باب عبادات تقریبا مسأله خیلی روشن است برای این که در باب عبادات، تفکیک می کنیم قبل از آن که نماز در خارج وقوع پیدا کند و قبل از تحقق نماز می بینیم حکم تکلیفی و وجوب ثابت و محقّق است، می گوییم: «الصلاه واجبه» و بنابر آن تحقیقی که گذشت متعلق وجوب همان نفس ماهیت است و نفس عنوان صلاه است و غیر از این چیز دیگری نمی تواند باشد.

دربارۀ سایر احکام تکلیفیه هم همین طور است. «شرب الخمر» قبل از آن که در خارج تحقق پیدا کند، حکم ثابت است و تحقق دارد و حکم محقّق باید موضوع محقق داشته باشد، موضوعش جز ماهیت شرب خمر و عنوان شرب خمر چیز دیگری نمی تواند باشد. پس در باب عبادات، حکم متعلق به عبادت بلااشکال«قبل وجود العباده» تحقق دارد.

اما مسأله صحت و فساد چطور؟ اگر بخواهیم«الصلاه صحیحه أم فاسده» آیا قبل از آن که نمازی