سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 253

اعتبار شرعی و عدم تصدیق شرعی اقتضای فساد می کند. در نتیجه در باب معاملات ما اصلی داریم به نام اصاله الفساد که این اصاله الفساد روی معاملات از نظر فقهی حکم فساد را بار می کند و مرتب می کند. این در باب معاملات.

حکم عبادت منهی عنها در فرض شک به صحت

اما در باب عبادات چطور؟ آیا اگر عبادتی، منهی عنه قرار گرفت و شک داریم که عبادت منهی عنه آیا فاسد است یا صحیح است؟ صحت در اینجا به معنای ترتب اثر مقصود نیست، صحت معامله به معنای مطابقت با مأتی عنه و مسقطیت اعاده و قضاء است. اینجا حالت سابقه ندارد که بخواهیم یک استصحاب در اینجا جاری کنیم. پس چه کنیم اینجا؟ آنهایی که در باب صحت عبادت، مسألۀ وجوب امر را لازم می دانند اینها باید بگویند عبادت باطل است. برای این که فرض کردیم عبادت منهی عنه است و عبادت با وصف منهی عنه، معنی ندارد که مأمور به باشد، معنا ندارد که امر به آن تعلق گرفته باشد، این مسأله که مسألۀ اجتماع امر و نهی نیست، مسألۀ تعدد امر و نهی هم که در اینجا مطرح نیست، اینجا عبادت، متعلق امر قرار گرفته، متعلق نهی قرار گرفته، پس عبادتی که متعلق نهی است، معنا ندارد که امر به آن تعلق گرفته باشد.

پس اگر کسی در باب صحت عبادت، وجود امر را دخیل بداند اینجا از این جهت عبادت باطل است نه از این جهت که نهی دارد، نه از این نظر که امر ندارد. امر نداشتن را از کجا فهمیدیم؟ از تعلق نهی استفاده کردیم، چون معنا ندارد که یک عبادت، دو حکم داشته باشد هم مأموربه باشد و هم منهی عنه. پس اینها از این نظر عبادت را محکوم به فساد و بطلان می دانند. امّا ما که شرط صحت عبادت را وجود امر نمی دانیم و ملاک صحت عبادت را وجود ملاک در عبادت می دانیم، اگر عبادتی واجد ملاک باشد، ولو این که امری هم نداشته باشد، همین کفایت می کند برای صحت عبادت. آیا روی مبنای ما، عبادتی اگر منهی عنه واقع شد، می توانیم حکم کنیم به صحت این عبادت؟ کسی بیاید این حرف را بزند این جا یک نکته ای دارد، اگر کسی این طور بگوید: این عبادتی که منهی عنه است، ممکن است، ملاک در آن وجود داشته باشد و شمایی که وجود ملاک را برای صحت کافی می دانید، از راه همین ملاک، وجوب صحت این عبادت را منهی عنه کنید.

می گوییم درست است اگر ما در مسألۀ نهی متعلق به عبادت، نهی غیری و تبعی را می گفتیم داخل محل بحث است، نهی غیری و تبعی را همین طوری که مرحوم آخوند داخل در محل بحث می دانستند، ما هم داخل در محل بحث می دانستیم. آن وقت مانعی نداشت که عبادتی ملاک عبادت