سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 279

فی الحمام» است، اما«نفس الصلاه بما انّها عباده» متعلق کراهت، واقع نشده ولو این که از نظر تعبیر، ما می گوییم عبادات مکروهه.

بیان استاد در عدم تعلق نهی تنزیهی بر عبادات

مرحوم آخوند ره فرمودند: «العبادات المکروهه، علی ثلاثه اقسام» و یک قسمش هم مثل همین صلاه در حمام است که تقریبا قسم روشنش است و یک قسمش هم«لا تصل فی مواضع التهمه» که می فرمودند: متعلق کراهت، اصلا کون در مواضع تهمت است«و لو فی غیر حال الصلاه، و لو مع عدم الأتیان بالصلاه» آن که دیگر اصلا باید بگوییم: ربطی ندارد به مسألۀ کراهت در عبادت. برای این که عبادت«بما هی عباده» هیچ متعلق کراهت نیست، آنچه که متعلق کراهت است، کون در مواضع تهمت است«و لو خالیا عن العباده و عدم کونه مشتغلا بالصلاه». اما صلاه در حمام، باز یک مقدار از این روشن تر و نزدیک تر به عبادات مکروهه است. برای این که کون در حمام، کراهت ندارد. مورد کراهت«ایقاع الصلاه فی الحمام» است، مع ذلک متعلق کراهت، عبادت نیست. تخصص پیدا کردن عبادتی به نام صلاه، به خصوصیت وقوعش در حمام این«یکون مکروها».

پس در حقیقت کراهت به عبادت متعلق نشده ولو این که ما اسمش را عبادت مکروهه گذاشتیم و همین طور در مسألۀ«صوم یوم العاشورا» مخصوصا با آن ترتیبی که ذکر کردیم، یا آن ترتیبی که مرحوم آخوند فرمودند: ایشان مسألۀ اهم و مهم درست کردند، گفتند: ترک صوم یوم العاشورا رجحان دارد و عنوان راجحیه منطبق بر خود صوم است و مسألۀ تزاحم بین مستحبین است و ترک «به لحاظ کونه أرجح أهم من الفعل و اعلی و اعظم من الفعل» تزاحم بین مستحبین است و جانب ترک، ترجیح دارد بر جانب فعل.

همان طوری که در باب ازاله و صلاه، ازاله أهم از صلاه بود و ترجیح بر صلاه داشت، اینجا هم همین طور و همین طور روی آن تقریبی که ذکر کردیم، گفتیم: آنچه که در آنجا مکروه است، یک عنوان دیگری است و آن این است که حیث این که بنی امیه روز عاشورا را به عنوان عید، به حساب آوردند«و هذا یوم تبرکت به بنوا امیه و ابن آکله اکباد» که متعلق کراهت، تشبّه به بنی امیه است، کارهایی که بنی امیه در آن روز به عنوان یک روز میمون و مبارک انجام می دهند، یکی هم عبارت از روزه است و یکی هم فرض کنید عبارت از تهیۀ مواد غذایی سال، دید و بازدید، رفت وآمد، آن معاملاتی که ما با اعیاد مذهبی داریم، در حقیقت، روزه به عنوان عبادت«و بنفسها» کراهت ندارد، آنچه که کراهت دارد، همسان بودن با بنی امیه در رابطۀ با این روز است.