سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 285

درس پانصد و شصت و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ظهور عرفی نهی بدون قرینه بر مولویت در معاملات

قسمت دوم بحث، مربوط به باب معاملات است که اگر بعضی از آنها متعلق نهی واقع شد، آن معاملۀ منهی عنه«هل یکون فاسدا ام لا؟» در این قسمت هم در دو بخش صحبت می شود. یک بخش در رابطۀ با این است که نواهی در باب معاملات، از نظر دلالت لفظی و ظهور عرفی، آنها ارشاد به فساد است یا این که این نواهی هم مثل نواهی متعلق به مثل شرب خمر و زنا و امثال ذلک، دلالت بر نهی مولوی تحریمی است که یک حکم مولوی را اثبات می کند؟ پس بخش اول، در حقیقت بحث لفظی است و مربوط به فهم عرف و متفاهم عند العرف که اگر شارع فرمود: «لا تبع ما لیس عندک» آیا عرف از این«لا تبع» چه می فهمد و چه استظهاری می کند؟ بخش دوم بحث، بحث عقلی است و موضوع آن، جایی است که مسألۀ ارشاد مطرح نباشد و ما بفهمیم مقصود از نهی متعلق به معامله، حرمت آن است. به عبارت دیگر، نهیش، نهی مولوی است، نه نهی ارشادی. منتها نهی مولوی هم«قد یکون تحریمیا و قد یکون تنزیهیا».