سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 291

اگر در مواردی قرینه بر ارشاد بود، از محل بحث ما خارج است. بحث ما آن است که ما فقط مواجهیم با جملۀ«لا تبع ما لیس عندک» و این که آیا عرف از این جمله، چه استظهار می کند؟ همان را که از«لا تشرب الخمر» استفاده می کند و استظهار می کند، یا این که انسان، وقتی که به وجدان خودش و به فهم عرف مراجعه می کند، می بیند از نظر عرف بین این دو فرق وجود دارد. «لا تشرب الخمر» نهیش را نهی مولوی می بیند. اما«لا تبع» به لحاظ آن نکتۀ که ذکر شد که هدف ترتّب آن آثار است، نهیش را نهی ارشادی می داند. عرض کردم این برهانی هم نیست لقائل این که بگوید: من این حرف را قبول ندارم، ما هم نمی توانیم به او بگوییم: که حتما باید بپذیری، این مسأله ای است که به فهم عرف و به استظهار عرفی ارتباط دارد، به خلاف بخش دوم مسألۀ ما که آن یک مسألۀ عقلیه است و آنجا دیگر به عرف هیچ ارتباطی ندارد و آن این است که اگر در موردی ثابت شد که معامله ای نهی مولوی مخصوصا تحریمی به آن تعلق گرفته، آیا بین حرمت این معامله و فساد آن ملازمه ای از نظر عقل تحقق دارد یا نه؟ این یک بحثی است که صرفا عقلی است و عرف در اینجا حق دخالت ندارد و باید با نظر عقل این بخش را ملاحظه کنیم.

پرسش:

1 - در بخش دوم در باب معاملات از چه جهت بحث می شود؟

2 - سه نکته در باب معاملات را بیان کرده و توضیح دهید.

3 - تفاوت بین باب معاملات و عبادات را بیان کنید.

4 - آیا تعلق نهی تحریمی به معاملات و عبادات امکان دارد؟ توضیح دهید.