سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 292

درس پانصد و شصت و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

جهات ثلاثۀ بحث از ملازمۀ عقلی حرمت و فساد در معاملات

در باب معاملات اگر نهیی متعلق به معامله ای شد و هیچ قرینه ای بر این که این نهی مولوی است یا ارشادی؟ وجود نداشته باشد، اینجا مثل باب عبادات که نهی ظهور عرفی در ارشاد به فساد دارد، در باب معاملات هم مسأله همین طور است. البته به وضوح باب عبادات نیست، لکن در عین حال همان ظهور عرفی در اینجا هم وجود دارد؛ این بحث درس گذشته بود. اما این بخش از بحث که اگر بدانیم معامله ای نهی مولوی تحریمی به آن متعلق شده است و حرمت دارد«مبغوضیت للمولا و للشارع» دارد، آیا این حرمت عقلا ملازمۀ با فساد معاملات دارد؟ همان طوری که در باب عبادات می گفتیم: مبغوضیت با مقربیت جمع نمی شود، آیا در باب معاملات هم مسأله این طور است؟

اینجا باید به لحاظ آن جهتی که قبلا بیان کردیم که در معاملات سه مرحله و سه مرتبۀ طولی تحقق دارد: یکی انشاء الفاظ سبب ایجاب و قبول است، یکی آن مسببی که به واسطۀ این الفاظ انسان به آن مسبب تسبب پیدا می کند که آن عبارت از تملیک و تملک در باب بیع است و تزویج و تزوج در