سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 311

است که می خواهد بگوید: «الزّوجیه لم تتحقق». نه این که زوجیت«تحققت و لم یترتب علیها شیء من الآثار». این یک اعتبار لغوی است و این مسائل، مسائل اعتباری است و هدف از اعتبار ملکیت و زوجیت و امثال ذلک، ترتب آثاری است که مترتب بر اینها است. پس اگر جلوی این آثار گرفته شد، با این که این آثار، هدف نهایی از این معاملات است، این کشف از این معنا می کند که اینجا خود این عناوین تحقق پیدا نکرده، ملکیت حاصل نشده، زوجیّت حاصل نشده و عدم حصول ملکیت و زوجیت، معنایش بطلان معامله و فساد معامله است. پس نتیجه این طور شد که ما تنها در قسم چهارم می توانیم بین حرمت و بین فساد، ملازمه قائل شویم.

اما در آن سه قسم اول که نهی به سبب و مسبب متعلق شود، به تسبّب از راه این سبب به مسبب متعلق شود، در آنجا نهی اقتضای فساد و ملازمه ای با فساد ندارد، لکن بحث ما در حقیقت بحث ثبوتی بود در این مسأله. حالا من بحث اثباتی را عنوان می کنم برای این که مطالعه بفرمایید. حالا که نهی مولوی تحریمی«کان علی اقسام اربعه» و در سه قسمش ملازمۀ با فساد نیست و تنها در قسم چهارم، ملازمۀ با فساد هست، اگر ما مواجه با یک نهیی شدیم، لکن نمی دانیم که آیا این از قبیل قسم چهارم است که نهیش ملازم با فساد است، یا از قبیل یکی از آن سه قسم اول است که نهیش ملازم با فساد نیست، مثل این که اجمالا می دانیم که در رابطۀ با یک معامله ای نهی مولوی تحریمی وجود دارد، اما متعلق نهی چیست؟ این برای ما مشخص نیست. اگر متعلق نهی، آثار باشد، کشف از فساد معامله می کند. اما اگر متعلق نهی، یکی از عناوین و اقسام ثلاثۀ دیگر باشد، هیچ گونه ملازمه ای با فساد ندارد. حالا اگر چنین مشکله ای از نظر مقام اثبات و از نظر مقام استظهار برای ما پیش آمد، آیا راهی برای ترجیح أحد طرفین بر دیگری وجود دارد یا نه؟ این را دقت بفرمایید برای بعد ان شاء الله.

پرسش:

1 - اقسام تعلق نهی مولوی یا تحریمی بر معاملات را بیان کنید.

2 - تعلق نهی بر رابطۀ سبب و مسببی را توضیح دهید.

3 - تعلق نهی بر اثر معامله را با ذکر دو مثال توضیح دهید.

4 - تلازم نهی متعلق به اثر معامله با فساد را توضیح دهید.