سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 318

درس پانصد و هفتاد و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

استدلال شیخ(ره) بر روایت، در اثبات ملازمۀ شرعی بین حرمت و فساد

در اکثر اقسام معاملات منهیّه، نهی ملازمه ای با فساد از نظر حکم عقل ندارد. لکن بعضی از روایات در بعضی از مسائل وارد شده است که چه بسا از این روایات خواسته اند به عنوان تعبد ملازمه ای بین حرمت و فساد استفاده کنند که در حقیقت یک ملازمۀ شرعیه بین حرمت و فساد باشد مثل روایت زراره که از امام باقر(علیه السلام) سؤال کرد که یک عبد مملوکی بدون اذن مولایش ازدواج کرده است. امام فرمود«ذاک الی المولاه» می تواند اجازه دهد و می تواند رد کند. بعد زراره می گوید: حکم بن عتیبه یا عیینه و ابراهیم نخعی و پیروان اینها قائل هستند به این که این نکاح از اصل باطل است و با اجازه نمی تواند صحیح واقع شود. امام در مقام جواب فرمودند که«انه لم یعص الله» این عبد در کار خودش عصیان خدا را نکرده است«و انما عصی سیده» فقط مولای خودش را عصیان کرده است و وقتی که مولی اجازه کرد«فهو له جایز» این نکاح دیگر نفوذ پیدا می کند و مؤثر خواهد بود. در حقیقت این روایت محل اختلاف بین مرحوم شیخ انصاری و مرحوم آخوند که نزد