سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 332

درس پانصد و هفتاد و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بررسی کلام ابو حنیفه و شیبانی در دلالت نهی در معاملات بر صحت آنها

مرحوم آخوند(قدس سره) در کفایه از ابو حنیفه و شیبانی نقل می فرمایند در مقابل آنهایی که نهی را دال بر فساد می دانند، اینها گفته اند: نهی، نه تنها دلالت بر فساد نمی کند، بلکه دلالت بر صحت می کند و ظاهر کلام آن این است که نه تنها در باب معاملات این مسأله مطرح است، بلکه حتی در باب عبادات هم اگر عبادتی، متعلق نهی واقع شد، این دال بر صحت آن عبادت است، از علمای امامیه بعضی ها این حرف را پذیرفته اند، مثل فخر المحققین پسر علامه و استاد شهید اول، لکن ما بعد از آن که مسأله را در رابطۀ با معاملات و عبادات باید از هم جدا کنیم، در باب معاملات، آن کیفیتی که ذکر کردیم و پیش رفتیم و در باب معاملات تقریبا از نظر متعلق نهی و امر حرام، چهار شکل تصور شد.

یک وقت نهی، به ایجاد سبب؛ یعنی به تکلم به الفاظ ایجاب و قبول متعلق می شود. یک وقت نهی، به مسبب متعلق می شود. یک وقت نهی، به تسبب از راه یک سبب خاصّ به مسبب متعلق می شود که مثالش را در باب شرعیات به ظهار ذکر کردیم. قسم چهارم: این بود که نهی، به آثار معامله متعلق