سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 347

درس پانصد و هفتاد و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مفهومیت از صفات دال یا مدلول

مرحوم آخوند(ره) قبل از آنکه وارد بحث بشوند، در این که کدام قضیّه دارای مفهوم هست و کدام قضیّه دارای مفهوم نیست، دو مطلب را ذکر می فرمایند که این دو مطلب را باید ملاحظه بکنیم تا وارد اصل بحث بشویم: مطلب اول این است که آیا این عنوان مفهومیّت از صفات مدلول است یا از صفات دلالت است؟ آیا موصوف برای این وصف و متصف به وصف مفهومیّت، مدلول و مفاد«و ما یدل علیه اللفظ» است یا اینکه این مربوط به خود دلالت لفظ بر معناست؟

ایشان می فرمایند: اشبه این است که عنوان و وصف مفهومیّت را در رابطۀ با مدلول ملاحظه بکنیم و موصوفش را عبارت از مدلول بدانیم و اگر احیانا کسی دلالت را توصیف بکند به عنوان مفهوم، این درواقع، توصیف مسامحی است و توصیف تجوزی است و به تعبیر ایشان وصف به حال متعلق موصوف است نه وصفی که در رابطۀ با خود موصوف باشد.

پس ایشان دو مطلب در این جهت ذکر می فرمایند: یکی اینکه امر را دائر می کنند بین اینکه