سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 360

درس پانصد و هفتاد و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بررسی مفهوم قضیۀ شرطیه

در باب مفاهیم، چند بحثی را به عنوان مقدمه ذکر کردیم، الان بحثهای اصلی باب مفاهیم شروع می شود. یک بحث این است که آیا قضیۀ شرطیه که مشتمل بر شرط و جزاء است چه جزای این قضیۀ شرطیه یک حکم شرعی و حکم انشائی باشد، مثل«ان جائک زید فأکرمه» که مولا به واسطه هیئت افعل، وجوب اکرام را انشا می کند منتها نه به صورت مطلق بلکه به صورت قضیۀ شرطیه که مشتمل بر شرط و جزاء است، گاهی از اوقات قضیۀ شرطیه در احکام غیر انشائیه و در جملات خبریه به کار می رود، مثلا انسان به دوست خودش می گوید: «إن جئتنی جئتک»، اگر تو سراغ من بیایی و به منزل من بیایی، من هم سراغ تو و به منزل تو می آیم، این هم قضیه شرطیه است و در باب مفهوم، این هم مورد بحث است و مطرح است ولو اینکه ثمره مفهوم در قضایای شرطیه مورد ابتلای ما در مباحث فقهی نوعا در آنجایی ظاهر می شود که جزائش عبارت از حکم شرعی باشد و آن هم حکم شرعی که اعم از حکم تکلیفی و حکم وضعی است. گاهی از اوقات احکام وضعیه به صورت قضیه شرطیه