سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 4

بکند ندارد. ال چنین نقشی را ندارد که پای افراد را در بین بیاورد. آیا شما از کلمۀ بیع، افراد را استفاده می کنید؟ از کلمۀ ال شما افراد را استفاده می کنید؟

در باب انسان مسأله چطور است؟ وقتی که شما می گویید: انسان، آیا انسان بیش از موضوع لهش می تواند دلالت داشته باشد؟ انسان، همان حیوان ناطق است. حتی وجود ذهنی در موضوع له انسان نقش ندارد، لذا اگر شما بخواهید کلمۀ انسان را حاکی از حیوان ناطق موجود قرار بدهید، این بر خلاف موضوع له است. «انّ الانسان لم یوضع للحیوان الناطق مع قید الوجود بل وضع لنفس الحیوان الناطق، الحیوان جنس له و الناطق فصل له و المسأله تامه» الف و لام هم که سر انسان دربیاورید، همین معنا را دلالت می کند نه اینکه وجود الف و لام، ماهیت انسان را مثل کلمۀ کل بعنوان شمول و سریان افراد زیر پوشش خودش قرار بدهد.

عدم ارتباط اصاله الاطلاق به افراد و مصادیق

پس در«احل الله البیع» شما هیچ راهی برای اینکه پای افراد، پای انواع، پای اقسام بیع را در کار بیاورید، ندارید و اگر بخواهید بصورت تفسیر«احل الله البیع» را معنا کنید، بگویید: معنای«احل الله البیع» این است که«سواء کان بیع بالصیغه او کان معاطاه، سواء کان صیغته عربیه ام فارسیه، سواء کان سلما او صرفا او غیرهما» اینها نمی تواند تفسیر«احل الله البیع» واقع بشود. اگر می فرمود: «احل الله کل بیع» شما در تفسیرش همۀ این مسائل و همۀ این خصوصیات را از طریق کلمۀ«کل» می توانستید استفاده کنید اما وقتی که کلمۀ کل مطرح نیست، هیچ صحبت این حرف ها نیست. این که ما معنا می کنیم«اعتق الرقبه» اگر اطلاق داشته باشد، اگر اصاله الاطلاق در آن جریان پیدا بکند، معنایش این است که«سواء کان فی الرّقبه المؤمنه ام کانت کافره، سواء کان الرقبه اسود او ابیض او غیرهما» این سواء، سواءها معنای«اعتق الرقبه» نیست، برای اینکه این سواءها را ما از کجا استفاده می کنیم، «اعتق الرقبه» یک حکم است. ایجاب متعلقش، اعتق مضاف به طبیعه الرقبه است، «سواء کانت مؤمنه» از کجا درآمد؟ آیا کفر و ایمان در ماهیت رقبه و در معنی رقبه نقش دارد؟ اگر مولا گفت: «اکرم الانسان» شما می گویید: این اطلاق دارد نمی توانید به صورت حقیقی این«اکرم انسانا» را معنا کنید و بگویید:

«ای سواء کان الانسان عالما ام کان جاهلا».

اگر اینطور معنا کردید، از شما سؤال می کنند که این«سواء کان عالما ام کان جاهلا» از کجا درآمد؟ مگر در معنی انسان، علم و جهل، دخالت دارد؟ مگر در ماهیت انسان، مسألۀ علم یا مسألۀ جهل دخالت دارد؟ یا تساوی بین علم و جهل دخالت دارد که ماهیت انسان را وقتی می خواهند معنی