سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 405

زید» اطلاق جریان پیدا کند؟ بالاخره این«جائک زید» در این قضیۀ شرطیه مرتبط با حکم به وجوب اکرام شده و ارتباط با حکم پیدا کرده است. بله؛ اگر«ان جائک زید، فاکرمه» نبود، معنا نداشت که ما اطلاق را روی مجیء زید جاری بکنیم اما وقتی که در قضیۀ شرطیه ارتباط بین مجیء زید و وجوب اکرام مطرح شد، این مصحح می شود و مجوّز می شود که ما در خود«جائک زید» هم با اینکه یک امر تکوینی خارجی است بتوانیم اطلاق را جاری بکنیم.

پس این مقدمه و مبنای دوم این استدلال که یک مسأله ای بود که نه تنها در ما نحن فیه جریان پیدا می کند بلکه مستدل می خواست به صورت یک مطلب کلی این معنا را پیاده بکند که مجرای اطلاق تنها خود همان مجعول شرعی است نه حتی متعلقش، تا چه برسد به مضاف الیه متعلق که از آن تعبیر به عنوان موضوع می شود، این مبنا هم غیرصحیح است.

اگر فرض کردیم که این دو مبنا را از این مستدل پذیرفتیم اولا قبول کردیم که سببیت و شرطیت نمی تواند مجعول شارع واقع بشود و همینطور پذیرفتیم که مجرای اطلاق و مورد اطلاق، خود مجعول شرعی است بدون اینکه هیچ گونه ارتباطی به متعلق و یا به موضوع داشته باشد، اگر ما این دو تا مبنا را پذیرفتیم باز هم مدعی هستیم که این استدلال باطل است و نمی تواند این مستدل از این راه نتیجه بگیرد که این نیاز به یک توضیح مختصری دارد که ان شاء الله عرض می کنیم.

پرسش:

1 - آیا برای اثبات مفهوم می توان از طریق مقدمات اطلاق در جزاء وارد شد؟

2 - اگر سببیت از مجعولات شرعیه نباشد چه نتیجه ای در ما نحن فیه دارد؟

3 - آیا مقدمات اطلاق به مجعولات شرعیه منحصر می شود؟ چرا؟

4 - آیا بین شرط و جزاء امکان جعل سببیت از ناحیه شارع وجود دارد؟