سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 418

درس پانصد و هشتاد و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکال به کلیّت معنای مفهوم

مفهوم، عبارت است از انتفای سنخ حکم و نوع حکم«عند انتفاء الشرط». مفهوم«إن جائک زید فأکرمه» این نیست که اگر مجیء زید منتفی بشود، شخص این وجوب تحقق ندارد که عدم تحقق شخص منافاتی نداشته باشد با اینکه حکم دیگری و وجوب دیگری متعلق به اکرام«عند عدم المجیء» تحقق داشته باشد. کسی که در قضیۀ شرطیه قائل به مفهوم است می گوید: اگر مجیء زید تحقق پیدا نکند بطور کلی وجوب اکرام تحقق ندارد. حالا که مفهوم را اینگونه تصویر کردیم، زمینۀ یک اشکال مهم در اینجا پیدا می شود.

«ان قلت»: شما مثل اینکه مغلطه کاری کردید، از یک طرف می گویید: در قضیۀ شرطیه آن حکمی که جعل شده، عبارت از شخص وجوب است و یک وجوب جزئی است و شرط در قضیۀ شرطیه را علت منحصره برای همین جزائی که در قضیه ذکر شده، قرار می دهید. آیا آنکه مجیء زید به عنوان شرطیت و به عنوان علیت منحصره بنابر قول به مفهوم برای آن مطرح است، غیر از این«اکرمه» است