سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 425

درس پانصد و هشتاد و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

خلاصۀ جواب مرحوم شیخ ره از اشکال به کلیّت مفهوم

بحث در اشکال و سؤالی بود که شما چطور مفهوم را عبارت از انتفای سنخ و نوع می دانید با اینکه در قضیۀ شرطیه آنچه را که مولا جعل کرده، عبارت از یک حکم جزئی و حکم شخصی است؟ این انتفای سنخ از کجا آمده؟ جواب مرحوم آخوند این بود که ما معتقدیم در تمام قضایای شرطیه، چه به صورت«ان جائک زید یجب اکرامه» باشد و چه به صورت«ان جائک زید فاکرمه» که هیئت افعل دلالت بر وجوب می کند، روی مبنای ما آن وجوبی که در منطوق جعل شده عبارت از کلی وجوب و نوع وجوب است، نه وجوب شخصی و جزئی. ما عرض کردیم: در هیئت افعل، این حرف را از ایشان نمی پذیریم.

جواب مرحوم شیخ انصاری این بود که این اشکال در آن قسم اول وارد نیست یعنی آنجایی که «ان جائک زید یجب اکرامه» باشد، برای اینکه در«یجب اکرامه» وجوب را از هیئت استفاده نمی کنیم، بلکه وجوب را از ماده استفاده می کنیم و مادۀ وجوب، وضعش عام و موضوع لهش عام و