سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 445

درس پانصد و نود و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تعارض دو اصاله الحقیقه و دو انصراف

برای استفادۀ علیّت منحصره باید از راه وضع، پیش بیاییم و بگوییم: حروف و ادوات شرط برای علیت منحصره وضع شده، نتیجه اش این می شود که دو اصاله الحقیقه باهم معارضه می کنند و نتیجۀ تعارض دو اصاله الحقیقه، تساقط است و نتیجۀ تساقط این است که هیچ کدام از این دو قضیۀ شرطیه، دلالت بر علیت منحصره نمی کند.

و همینطور اگر از راه انصراف پیش بیاییم، یک انصراف در«إذا خفی الاذان فقصّر» وجود دارد و یک انصراف در«إذا خفی الجدران فقصّر» وجود دارد و فرض هم این است که در اصل انصراف، مناقشه ای فعلا نداریم، چون روی مبنای صحت بحث می کنیم. اینجا هم دو انصراف باهم معارضه می کند و هیچ گونه ترجیحی برای أحد الانصرافین نسبت به دیگری وجود ندارد. لازمۀ تعارض این دو انصراف، تساقط است؛ یعنی هردو انصراف، کنار می روند. اگر کنار رفتند، نه قضیۀ شرطیۀ اولی و نه قضیۀ شرطیۀ ثانیه، هیچ کدام دلالت بر علیت منحصره ندارد و اگر دلالت بر علیّت منحصره