سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 485

گفتیم: مسألۀ وضع و انصرافی وجود ندارد، آنکه وجود دارد، اطلاق است) ظهور در سببیت مستقله هم ظهور اطلاقی است بدون اینکه وضع و انصرافی در کار باشد.

پس دو اطلاق در رابطۀ با جزا با دو اطلاق در رابطۀ با شرط که مجموعا چهار اطلاق می شود، این دو اطلاق، یک طرف، آن دو اطلاق هم یک طرف، اینها باهم قابل جمع نیستند. نمی شود از یک طرف، بول سببیت مستقله داشته باشد، نوم هم سببیت مستقله داشته باشد و ربطی به سببیت بول نداشته باشد و از طرف دیگر آنکه واجب است«نفس طبیعه الوضوء» بدون اینکه هیچ قیدی و هیچ تعددی، مره اخرایی و امثال ذلک همراهش باشد، جمع بین اینها نشاید. حالا که جمع بین اینها نشاید، شما از کجا می گویید: این دو اطلاق راجع به«ان» و«اذا» بر دو اطلاق متعلق جزا تقدم دارد؟ شما چه دلیلی می توانید بر تقدم داشته باشید؟ صرف اینکه کلمۀ«ان» و«اذا» در قضیۀ شرطیه اول ذکر می شود و شرط بعد از آن ذکر می شود و جزاء در نوبت سوم ذکر می شود، اولا که این عمومیت ندارد، همیشه که«ان جائک زید فاکرمه» نیست، گاهی هم ممکن است بگوید: «اکرم زید ان جائک» این هم زیاد است. قضایای شرطیه اینطور نیست که همیشه در مرحلۀ ذکری ادات شرط و شرط، تقدم بر جزاء داشته باشند خیلی از اوقات جزاء را اول ذکر می کنند و شرط را بعد از آن ذکر می کنند. این اولا.

عدم مرجّحیت تقدم رتبی در مقام معارضه

ثانیا این تقدم و تأخرهای ذکری که دلیل بر تقدم در مقام معارضه نیست. این مثل این است که کسی در باب متعارضین بگوید: اگر یک روایتی از امام باقر(علیه السلام) صادر شده باشد و با یک روایتی از امام صادق(علیه السلام) معارض باشد، آن روایت امام باقر بر روایت امام صادق تقدم دارد برای اینکه قبلا صادر شده. اتفاقا در باب خبرین متعارضین بعضی ها عکس این مسأله را گفته اند که آن روایتی که از امام بعدی صادر شده، در بعضی از مراحل، بر روایتی که از امام قبلی صادر شده تقدم دارد اما این طرف قصه را کسی نگفته که روایت صادرۀ از امام باقر«لاجل وقوعها متقدمه» بر روایتی که از امام صادق روایت شده ترجیح دارد برای اینکه از آن روایت تأخر دارد. این تقدم و تأخرهای بیانی و ذکری موجب تقدم در مقام معارضه نخواهد شد. ما دو ظهور در رابطۀ با شرط و ادات شرط داریم، دو ظهور هم در رابطۀ با متعلق جزاء داریم؛ اینها باهم نمی سازند و باهم قابل جمع نیستند، دلیل بر اینکه ظهور شرط و ادات شرط با اینکه اطلاقی است، بر ظهور جزا تقدم دارد با اینکه آن هم اطلاقی است نداریم.

بله؛ اگر ظهور شرط، ظهور وضعی بود، این ظهور وضعی بر ظهور اطلاقی تقدم داشت برای