سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 509

درس ششصد و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

معنای سببیت در بیان شیخ انصاری ره

در مقدّمۀ دوّم یک فرضش را فراموش کردیم که ذکر کنیم و آن فرض این بود که مرحوم شیخ می فرمودند: آیا مسأله بول و نوم، سببیّت برای تکلیف و وجوب وضو دارد؟ ما مسائل این فرض را ذکر کردیم و روی این فرض ایشان مقدّمۀ عدم تداخل را پایه گذاری کردند. امّا یک فرض دیگری هم ذکر کردیم که نتیجه اش را بیان نکردیم و آن این بود که ما بگوییم: بول و نوم سببیّت برای خود وضو دارد و مسبب عبارت از نفس وضو است، وقتی که این عنوان مطرح می شود که«البول سبب للوضوء و النوم سبب للوضوء» فوری به ذهن انسان این معنی می آید که این چه نوع سببیّت است؟ وقتی که می گویید: «النّار سبب للحراره» می بینیم به دنبال نار حرارت تحقق پیدا می کند، امّا وقتی می گویید:

«البول سبب للوضوء» آیا معنایش این است که لا محاله به دنبال بول، وضو حاصل شود؟ درحالی که وجدانا ملاحظه می کنید که خیلی از اوقات به دنبال بول، وضو تحقق پیدا نمی کند، به دنبال نوم، وضو تحقق پیدا نمی کند. پس یعنی چه این سببیّت و این چه احتمالی است که مرحوم شیخ ذکر