سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 532

درس ششصد و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

عام مجموعی و عام استغراقی

در جایی که در جزای قضیه شرطیه یک عامی اخذ شود که عمومش به نحو عموم استغراقی است، فرق بین عام مجموعی و عام استغراقی این است که عام مجموعی، یک حکم بیشتر نیست و متعلق به مجموع است و دارای یک مخالفت و یک موافقت است، اما عام استغراقی نسبت به هر فردی، کانّ یک حکم مستقلی وجود دارد و هرحکمی هم مخالفت و موافقت مستقله دارد. اگر گفت:

«اکرم کل عالم» به نحو عام استغراقی، هرفردی را که اکرام کند نسبت به آن فرد، موافقت حاصل شده است و فردی که مورد اکرام واقع نمی شود، نسبت به آن مخالفت حاصل شده است، لذا عام استغراقی با توجه به کثرت افراد و به اندازه افرادش دارای موافقت و مخالفت است. حالا اگر یک عام استغراقی در جزای یک قضیه شرطیه ای واقع شد، گفت: اگر مثلا فلان شرط، تحقق پیدا کرد«یجب علیک اکرام کل عالم» به نحو عموم استغراقی، مفهوم به چه صورت می شود؟ آیا مفهوم«یجب اکرام کل» عالمی که جزای قضیه شرطیه است، مفهومش«لا یجب اکرام شیء من افراد العلماء» است؛ یعنی مفهوم آن