سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 544

درس ششصد و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

دلالت مفهومی قضیۀ وصفیه

در باب مفهوم وصف بعد از ذکر آن دو مقدمه که بحث شد، کلماتی که نافین و مثبتین در این رابطه دارند تقریبا همان مباحثی است که در مفهوم شرط ذکر شد که خلاصه اش این بود که قدما یک راهی برای اثبات مفهوم دارند و یک راهی متأخرین. و بعضی از متأخرین علیت منحصره را از طریق وضع، استفاده کرده اند و بعضی دیگر از طریق انصراف. بعضی هم از طریق اطلاق که در رابطۀ با اطلاق تقریبا چهار تقریب بود: یکی راجع به مفاد خود ادات شرط و دوتا در رابطۀ با نفس شرط در قضیۀ شرطیه بود. یکی هم در رابطۀ با جزا که از طریق اطلاق جزا استفاده می کردند. همه این راهها، اثباتا و نفیا وجود دارد.

یعنی قائلین به ثبوت مفهوم از یکی از این راهها باید استفاده کنند و آنهایی هم که منکر مفهوم هستند و همۀ آن راهها، در قضیه شرطیه برای اثبات مفهوم را مورد مناقشه قرار دادند، اینجا هم همین نحو است. و در حقیقت مفهوم شرط در رأس مفاهیم قرار گرفته است، به استثنای یک مورد