سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 550

درس ششصد و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مفهوم غایه

بحث در این بود که جملۀ غاییه که مشتمل بر غایت است، آیا دارای مفهوم هست یا نه؟ گفتیم که مرحوم آخوند(قدس سره) در اینجا تفصیلی را ذکر کرده اند بین این که غایت، غایت حکم باشد، یا غایت موضوع؟ غایت موضوع را می فرمایند: چون برگشت به قید در موضوع می کند و در حقیقت برگشت به وصفی در ناحیۀ موضوع می کند، آن دارای مفهوم نیست. برای این که قضیۀ وصفیه مفهوم ندارد؛ اما اگر غایت، غایت حکم باشد، دارای مفهوم است. و ذکر کردیم که تقریب این مطلب را مرحوم حائری(قدس سره) در متن کتاب درر این طوری تقریب کردند که چون مفاد هیئت افعل عبارت از کلی طلب است ماهیت و مفهوم طلب است و اگر کلّی طلب را مغیای به یک غایتی کنیم، این معنایش این است که«عند حصول الغایه» دیگر این کلی طلب وجود ندارد. و الا اگر بخواهد با حصول غایت هم کلی طلب وجود داشته باشد«فماذا یترتب علی الغایه من الاثر»؟ پس خود این که ماهیت طلب و کلی طلب را مغیای به یک غایت کند معنایش این است که«عند انتفاء الغایه» کلی