سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 60

درس پانصد و سی و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

کیفیت جمع بین مصلحت و مفسده

یکی از ادلّه ای که قائلین به امتناع به آن استدلال کرده اند، عبارت از این بود که وجود امر، کاشف از ثبوت یک مصلحت ملزمه در مأموربه است و وجود نهی، کاشف از یک مفسدۀ ملزمه در منهی عنه است و اگر ما قائل به جواز اجتماع شویم، لازم می آید که وجود واحد، (صلاه در دار غصبی) هم دارای مصلحت ملزمه باشد و هم دارای مفسدۀ ملزمه درحالی که تضاد بین مصلحت و مفسده مانند تضاد بین سواد و بیاض است. همانطوری که جسم واحد در آن واحد نمی تواند معروض سواد و بیاض واقع شود، شیء واحد در آن واحد نمی تواند هم واجد مصلحت ملزمه باشد و هم دارای مفسده ملزمه باشد.

این دلیل به حسب ظاهر، بهتر از دلیل اجتماع حب و بغض است. برای اینکه در مسألۀ حب و بغض، ثابت کردیم که محبوبیّت، غیر از آن موجود خارجی است. محبوب بالذات غیر از محبوب بالعرض است، کما اینکه معلوم بالذات غیر از معلوم بالعرض است. و گفتیم: معمولا حب و بغض،