سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 7 صفحه 82

درس پانصد و سی و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مکمّل بحث اجتماع امر و نهی

سه دلیل اقامه کردیم بر اینکه بین بعث و زجر، تضاد اصطلاحی تحقق ندارد. لکن یک مطلبی به عنوان متمم و مکمل در اینجا هست و آن این است که مرحوم آخوند ولو اینکه دلیلی را که برای تضاد اقامه می کنند، روی مرحلۀ بعث و زجر است و تضاد بین بعث و زجر را یک امر ضروری و بدیهی بیان می کنند، اما مدعایشان این است که«لا ریب فی تضاد الاحکام الخمسه». مدعا ثبوت تضاد بین همۀ احکام خمسه است، نه بین خصوص وجوب و حرمت. همان طوری که بین وجوب و حرمت تضاد هست، بین استحباب و کراهت هم تضاد هست و بین وجوب و استحباب هم تضاد هست، بین کراهت و حرمت هم تضاد وجود دارد. و ظاهر این است که نه تنها این احکام خمسه به ادعای ایشان در اصل تضاد، مشترک هستند بلکه در رتبه هم فرق نمی کنند. به این معنی که کسی خیال نکند که تضاد بین وجوب و حرمت اشدّ از تضاد بین وجوب و استحباب است. ظاهرشان این است که هم در اصل عنوان تضاد و هم در رتبۀ تضاد از نظر شدّت و ضعف، همۀ اینها یکسان هستند.