سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 8 صفحه 216

وجود دارد؟ انسان همان حیوان الناطق است و حیوان الناطق همان انسان است ولو اینکه شما یک نوع مغایرت مفهوم بتوانید تصور بکنید لکن این مغایرت مفهومی مجوز این نیست که انسان را یک شیء قرار بدهد و حیوان الناطق را شیء دیگر قرار بدهد و بگوید بین این دو تا یک نسبتی مانند یک ریسمان و عامل ارتباطی که بین دو شیء وجود دارد و یک چنین چیزی بین انسان و حیوان الناطق وجود دارد، (انسان و بشر را ما در حمل اولی ذاتی مطرح بکنیم که دیگر مسئله کاملا روشن تر است) حتی از نظر مفهوم هم بین موضوع و محمول هیچ گونه مغایرتی نیست و در مفهوم نه در ماهیت و نه در وجود، چطور ما می توانیم اینجا مسئله نسبت را مطرح بکنیم شما بفرمایید که قضایای حملیه به نحو حمل اولی ذاتی کم واقع می شود و نوع قضایا به نحو حمل شایع صناعی است و لذا تعبیر به شایع می کنند و برای اینکه این نوع قضیه در بین قضایا کاملا شیوع دارد، می گوید ما حرفی نداریم و ما بحث را می آوریم روی همین قضیه حملیه به حمل شایع صناعی مثل«زید انسان»، قضیه حملیه به حمل شایع صناعی معنایش این است که موضوع ما یکی از مصادیق عنوان محمول باشد و یکی از افراد عنوان محمول باشد. زید مصداق طبیعت انسان است و ما قضیه«زید انسان» را تشکیل می دهیم آیا در قضیه زید انسان، بین زید و بین انسان مغایرت وجود دارد و در نتیجه نسبتی بین زید و انسان تحقق دارد؟ یا زید همان انسان است منتها با اضافه خصوصیات فردیه. و اضافه خصوصیات فردیه سبب نمی شود که آن حیث انسانیت زید کنار برود و آن حیث محفوظ است و همانطوری که ما در بحثهای گذشته صحبت می کردیم، می گفتیم معنی فرد این است وقتی که می گوییم«زید فرد من طبیعه الانسان» زید معنایش این است یعنی«الانسان متخصص بالخصوصیات زیدیه» پس زید همین انسان است و منتها یک اضافه ای دارد و او تخصص به خصوصیات زیدیه است. ملاک حمل را در حمل شایع صناعی اتحاد وجودی قرار می دهیم یعنی در خارج دو تا چیز نداریم و اینطور نیست که یک چیزی به نام زید داشته باشیم و یک چیزی به نام انسان داشته باشیم. «کلی الطبیعی یوجد بوجود فرده و وجوده عین وجود فرده» پس این قضیه زید انسان که به عنوان قضیه حملیه به حمل شایع صناعی مطرح است، چطور ما موضوع و محمول و نسبتی - که نسبت عرض کردم به منزله آن عامل ارتباط و وسیله و طنابی است که دو شیء را متصل می کند و مرتبط می کند - آیا می شود در اینجا ما چنین مطلبی را ادعا بکنیم ؟ می رویم سراغ مثال معروف زید انسان، را هم کنار می گذاریم می گوییم این زید قائم و زید عالم، آیا محمول ما در زید قائم، قیام است یا محمول ما قائم است در قضیه زید قائم محمول عبارت از قائم است آیا قائم به زید دو چیز است و بین آنها ارتباط وجود دارد و نسبت وجود دارد؟ و یا زید همان قائم است و«زید مصداق لطبیعه القائم و متحد مع عنوان القائم