سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 8 صفحه 340

درس ششصد و هفتاد و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تقسیم قضایا: قضیۀ طبیعیه

اینطوری که اهل فن قضایا را از این نظر تقسیم می کنند، چنین می گویند که قضیه، یک قسمش عبارت از قضیۀ طبیعیه است، و یک قسم، قضیۀ خارجیه، و یک قسم قضیۀ حقیقیه. عمدۀ نظر ما در این بحث روی قضیۀ حقیقیه است، و اینکه بعضی از بزرگان برحسب ظاهر تعبیرشان یک تعریفی از قضیۀ حقیقیه کرده اند که به نظر می رسد هم مخالف با واقعیت است، و هم مخالف با آنچه متخصصین فن در این رابطه فرموده اند.

قضیۀ طبیعیه همان طوری که از عنوانش استفاده می کنیم قضیه ای است که موضوع حکم، عبارت از نفس طبیعت و نفس ماهیت است، بدون اینکه وجود، اعم از ذهنی و خارجی، هیچ نقشی در این قضیه داشته باشد. وقتی که ما می گوییم: «الانسان حیوان ناطق» برگشتش به این است که انسان ماهیتش همان حیوان ناطق است. حیوان به عنوان جزء جنسی، و ناطق به عنوان فصل ممیز ماهیت انسان را تشکیل می دهد چه این انسان در عالم وجود پیدا کند یا وجود پیدا نکند، درهرحال انسان