سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 8 صفحه 368

جمع قرآن در زمان رسول خدا(صلی الله علیه و آله)

لازمۀ اینکه قرآن خودش را به عنوان کتاب معرفی کرده است، یک مطلبی است و آن این است که ترتیب آیات قرآن به دستور رسول خدا و آن هم نشأت گرفته از وحی الهی است و الاّ کتاب نیست.

اگر یکی از برادران شما بخواهد کتابی تألیف بکند و اگر تمام این مطالب کتاب را به صورت یادداشت تهیه کرده است، تا زمانی که این یادداشت ها تنظیم نشده باشد، تا زمانی که تقدیم و تأخیر مطالب به دست خود این نویسنده مشخص نشده باشد، خودش هم نمی گوید: من کتابی تألیف کرده ام، می گوید: من یادداشت هایی دارم که می خواهم این یادداشت ها را به صورت کتاب درآورم.

وقتی که این یادداشت ها تنظیم شد، تقدیم و تأخیر مطالب به دست خود نویسنده، محقق شد، آنوقت «یصدق علیه الکتاب».

آیا با توجه به این نکته، ما می توانیم ادعا بکنیم که از یک طرف، قرآن به عنوان کتاب، خودش را توصیف کرده باشد و از یک طرف دیگر، بگوییم: آیاتی که بر رسول خدا نازل شد به صورت متفرق، نوشته شد اما جمع این آیات و تنظیم این آیات و تقدیم و تأخیر این آیات، هیچ ارتباطی به رسول خدا و به وحی نداشت ؟ می توانیم این معنا را ملتزم بشویم«کما التزم به العلامه الطباطبائی المفسر الکبیر؟» یا خود همین عنوان کتاب بودن، با قطع نظر از شواهد و ادلّه دیگری که در این رابطه هست، ما را دلالت می کند بر اینکه آنکه به عنوان قرآنیّت و کتاب مطرح بوده است، تمام اینها به دستور رسول خدا و آن هم نشأت گرفته از وحی الهی است.

بله؛ در باب جمع قرآن، یک مطالب دیگری هست، از جمله آنکه به ما خیلی مربوط است، جمعی به امیر المؤمنین(علیه السلام) مربوط است درحالی که آن جمع امیر المؤمنین، جمع قرآنی نبوده است.

«جمع القرآن و جمیع ما یتعلق بالقرآن من شأن النزول و التفسیر و التأویل»، این مربوط به امیر المؤمنین(علیه السلام) بوده است و منحصرا هم تنها کسی که همه مسائل مربوط به قرآن را و آنهم در جمیع ابعاد و جوانبش نوشتند و ثبت کردند، فقط امیر المؤمنین(علیه السلام) بود. اما جمعی که مربوط به اصل قرآن است و به عنوان کتاب الله است، با قطع نظر از شأن نزول و تأویل و تفسیر، این را نمی شود به هیچ ملاکی، بگویم: به دست رسول خدا نبوده است و رسول خدا مثلا یک یادداشت هایی را باقی گذاشته است و بعد هم گفته: این یادداشت ها و این هم شما، خودتان هر کاری می خواهید دربارۀ این یادداشت ها انجام بدهید. این یک مسأله ای نیست که با این جهت که عرض کردیم، تطبیق بکند. این یک بحث خارجی بود تا ان شاء الله نتیجه گیری کنیم.