سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 8 صفحه 427

ملزوم ندارد. می خواهد همین معنای مطابقی همین جمله را افاده بکند. این از بحث کنایه خارج می شود. لذا اگر مفهوم موافق به معنای کنایه شد، این هم صلاحیت مخصصیتش روشن است، بلکه روشن تر از القاء خصوصیت است برای اینکه در اینجا هدف اصلی، بیان این معنی کنایی و معنای ملزومی است.

مخصّصیت فرد جلیّ در مقابل عام

اما در احتمال سوم که مسأله فرد جلی و فرد خفی باشد، آنجا هم به آن تقریبی که ما عرض کردیم، و احتمالا گفتیم: آیۀ شریفه هم ممکن است ناظر به این معنا باشد که ما که در آیه احتمال می دهیم، موجب نشود که در اصل احتمال سوم یک تزلزلی پیدا بشود. در مثالش احتمال است، و الاّ اصل مطلب یک مطلب روشنی است که گاهی از اوقات، متکلم می خواهد یک معنای عامی را القاء بکند لکن ملاحظه می کند می بیند این عام دارای افرادی است که اینها در خفا و ظهور باهم مختلف هستند، یعنی یک افراد ظاهره و یک مصادیق جلیه دارد که هرکسی می داند که این مصداق برای عام است اما یک افراد خفیه ای هم دارد که ربما بعضی از اذهان، انتقال به آن فرد خفی پیدا نکنند، لذا مثلا «فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ » را روی این احتمال مطرح می فرماید. هدف، معنای«فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ » نیست، می خواهد یک معنای کلی را افهام بکند، لکن در مقام بیان حکم کلی، یک مطلب دیگر را روشن می کند که بدان قول اف هم یکی از مصادیق این عام است لذا آن را مورد تعرض و مورد تبیین قرار می دهد.

اگر اینطور شد و معنی مفهوم موافق، فرد جلی در مقابل منطوق که عبارت از فرد خفی است، شد آیا هیچ احتمال داده می شود که عام دیگری بتواند این آیه«فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ » را در رابطه این فرد خفی که مورد تعرض قرار گرفته است، مخصص یک عامی که فرضا مخالف با این معنا هست قرار بگیرد.

اما آن فرد جلی مثل ضرب و شتم و جرح و امثال ذلک که ما حرمتش را از خود این آیه استفاده می کنیم، و روی این احتمال، از نفس مدلول آیه استفاده می کنیم، بدون اینکه نیازی به کمکی از ناحیه عقل داشته باشیم، روی این احتمال، خود این آیه دلالت بر عمومیت حکم دارد. اگر خود آیه دلالت دارد، پس همان طوری که فرد خفی اش می تواند در مقابل یک عام مخالف و معارض، عنوان مخصصیت داشته باشد، فرد جلی هم به همین آیه و به همین لفظ و به همین دلالت، عنوان مخصصیت در مقابل عام مخالف علی القاعده دارد. برای اینکه وجهی ندارد که صلاحیت مخصّصیت را از او سلب بکنیم بعد از آنکه خود«فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ » به دلالت لفظی هم فرد خفی و هم