سیری کامل در اصول فقه : دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 8 صفحه 580

الاطلاقی وجود دارد، که این اصاله الاطلاق نمی خواهد که نسخ در مقابلش واقع بشود، و یک اصاله العمومی در دلیل عام وجود دارد که نمی خواهد مخصصی در مقابلش واقع شود. در نتیجه کأنّ معارضه و مقابله بین اصاله الاطلاقی است که در دلیل خاص پیاده می شود، و بین اصاله العمومی که در دلیل عام پیاده می شود، ما نمی توانیم هردو را اخذ بکنیم، هم اصاله الاطلاق در دلیل خاص را حفظ کنیم، هم اصاله العموم در دلیل عام را حفظ کنیم، جمع بین این دوتا امکان ندارد، لذا باید از یکی از اینها رفع ید کنیم، آنوقت از کلام مرحوم آقای آخوند با توضیحی که من عرض می کنم اینطور استفاده می شود، که اگر ما در موارد دیگر بین اصاله الاطلاق و اصاله العموم دعوا و جنگ باشد، باید ما اصاله العموم را مقدم بر اصاله الاطلاق بدانیم، چرا؟ برای همان نکته ای که اشاره شد، که اصاله العموم ریشه در وضع دارد، و استناد به وضع دارد، اما اصاله الاطلاق از طریق مقدمات حکمت ثابت می شود، و اگر بخواهید تعبیر بهتری بکنید، باید بگوئید: یکی از مقدمات حکمت«عدم القرینه علی التقیید» است، و اصاله العموم صلاحیت دارد به عنوان اینکه قرینۀ بر تقیید واقع شود.

و به عبارت دیگر با وجود اصاله العموم کأن مقدمات حکمت جریان پیدا نمی کند. بیان ایشان این است که اصاله العموم از نظر ظهور، اقوای از اصاله الاطلاق است، اما این مال موارد دیگر است، در ما نحن فیه یک خصوصیتی وجود دارد که آن خصوصیت اقتضا می کند که ما جانب اصاله الاطلاق را بگیریم، و مسألۀ اصاله العموم را رها کنیم، و کنار بگذاریم. و آن همان مسأله شیوع و کثرت تخصیص و در مقابل قلّت و ندرت نسخ است، برای اینکه اگر ما بخواهیم اصاله العموم را بگیریم، معنایش این است که دلیل عام را ناسخ دلیل خاص قرار بدهیم، اما اگر اصاله الاطلاق را گرفتیم، و حکم خاص را حتی بعد آن ادامه دادیم و استمرار بخشیدیم، معنایش این است که باید ملتزم شویم به اینکه تخصیص تحقق پیدا کرده است، و شیوع تخصیص این معنا را تأیید می کند، و اما اگر بخواهیم اصاله العموم را حفظ کنیم، و در اطلاق دلیل خاص خدشه وارد کنیم معنایش است که باید ملتزم به نسخ شویم، درحالی که«اتفق العلماء علی قله موارد النسخ و ندره موارد النسخ»، این کثرت تخصیص و قلت نسخ در ما نحن فیه کأن سبب می شود که اصاله الاطلاقی که فی نفسه ظهورش ضعیف تر از اصاله العموم است با پشتوانۀ کثرت تخصیص و قلت نسخ، در ظهورش اقوا شود. لذا اینجا«اصاله الاطلاق یصیر اقوا من اصاله العموم»، با اینکه او ریشه وضعی دارد، و این از طریق مقدمات حکمت باید ثابت شود، مع ذلک به کمک این پشتوانۀ قوی، اصاله الاطلاق ظهورش تقدم بر اصاله العموم دارد، و لازمۀ تقدم ظهور اصاله الاطلاق این است که ما اصاله الاطلاق دلیل خاص را بگیریم و به جنگ اصاله العموم برویم، و اصاله العموم را زمین بزنیم، و«هذا معنی