سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 113

مقیّد پیدا کرد، پیداست که مانع از تحقّق اطلاق است. این نمی گذارد که دیگر قرینۀ حکمت تحقّق پیدا کند لذاست که ما در رابطۀ با مقدمۀ دوم که عدم القرینه باشد گفتیم: محل بحث ما، صورت شک است، اما آن جایی که قرینه وجود دارد دیگر جا برای حکمت و مقدمات حکمت و اطلاق تحقّق ندارد. لذا اگر یک ظهوری و لو مستندا الی الشهره تحقّق پیدا کند این مانع از تحقّق اطلاق است و این انصراف هایی که نمی گذارد اطلاق تحقّق پیدا کند باید از همین قبیل باشد که لفظ مطلق، ظهور در مقیّد به حسب ارادۀ جدّیه داشته باشد.

مرحوم آخوند این را به عنوان مرحلۀ سوّم مطرح می کنند و ما اینجا را قبول داریم که اگر به حد ظهور رسید، نمی گذارد اطلاق پا بگیرد و اطلاق تحقّق پیدا کند و در حقیقت تعبیر هم بکنید به اینکه تقدّم بر اطلاق دارد. (در تعبیر، بحثی نیست) آن چیزی که مهم است این است که ملاک این ظهور، انصرافی است و اما اطلاق در اینجا نمی تواند نقش داشته باشد. دو مرحلۀ دیگری هم مرحوم آخوند ذکر می فرمایند که ان شاء الله عرض می کنیم.

پرسش:

1 - دلیل اینکه مولا همیشه در مقام بیان نیست را بیان کنید.

2 - انصراف مطلق به بعض افراد را توضیح دهید.

3 - انصراف بدوی را با مثال شرح دهید.

4 - آیا انصراف مستند به قدر متیقن حجت است؟

5 - انصراف حاصل بواسطۀ کثرت استعمال چیست؟