سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 194

درس ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مرحوم شیخ انصاری(ره) تقسیم را تقسیم ثلاثی قرار داده است به اعتبار این که مکلّف یا قطع به حکم دارد و یا ظن به حکم دارد و یا شاک در حکم است. روی این جهت، برای مکلّف، حالات ثلاثه فرض کرده است. و عرض کردیم که این، یک اشکال تداخل دارد که اشکال تداخل را مطرح کردیم.

تقسیم ثنائی مکلّف نزد محقق خراسانی(ره)

مرحوم آخوند می فرمایند که ما از آنچه در رسائل شیخ انصاری است، عدول کردیم و تقسیم را تقسیم ثنایی قرار دادیم. تقسیم ثنائی ایشان به این کیفیت است؛ در کلام شیخ انصاری وقتی که می فرماید: «المکلّف اذا التفت الی حکم شرعی» دیگر مسألۀ حکم واقعی و حکم ظاهری را مطرح نمی کند. ملتفت الیه در کلام شیخ انصاری، حکم شرعی است لکن قرینه شهادت می دهد که مقصود از این حکم شرعی، عبارت از حکم شرعی واقعی است