سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 213

الرسول نکرد، بنفس هذا العنوان، استحقاق عقوبت پیدا می کند. مثل اینکه اگر اطاعت الوالد، وجوب شرعی پیدا کرد، اگر فرزندی مخالفت والد کرد، بنفس ترک اطاعت الوالد، یستحق العقوبه. شاید سرّ تکرار«اطیعوا» هم در آیه همین باشد، «أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ» .

«أَطِیعُوا اللّهَ» حکم ارشادی است اما«أَطِیعُوا اللّهَ» «اطیعوا الرسول» یک حکم مولوی الهی متعلق به اطاعت الرسول و اولی الامر است، که اگر رسول خدا به هر مطلبی امر کرد. امر کرد به اینکه باید در جهاد شرکت بکنید، هر مسأله ای مورد امر رسول خدا واقع شد به مقتضای همین آیۀ«وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ» وجوب اطاعت شرعیه دارد.

پس اگر مقصود شیخ از وجوب متابعت قطع؛ یعنی وجوب متابعت آن حکم مقطوع به، جوابش این است که وجوب صلاه الجمعه، وجوب اطاعت دارد، اما نه وجوب اطاعت شرعی، بلکه وجوب اطاعت عقلی است. لازم نیست که خداوند به دنبال«أَقِیمُوا الصَّلاهَ»

بفرماید که حتما باید این«اقیموا الصلاه» اطاعت بشود بلکه این حکم عقل است. عقل می گوید که خداوند تبارک و تعالی بعنوان انّه مولی کل مولی و مولی الموالی و منعم بتمام معنا، خالق و رازق و امثال ذلک، «یجب اطاعته» این وجوب اطاعت، یک مسألۀ عقلی است و به شرع ارتباطی ندارد.

معنای صحیح لزوم متابعت قطع

پس ما باید اینجوری تعبیر بکنیم، بگوییم: اولا مقصود از لزوم متابعت قطع، نه بما انّه صفه نفسانیه قائمه بالنفس بلکه نفس لزوم متابعت آن حکم متعلق قطع و مقطوع به است، و ثانیا این لزومش هم لزوم شرعی نیست که مسألۀ تعدد عقوبت همراه داشته باشد و لذاست که در یک بعد این تشبیهی که عرض می کنم اینکه در ذهن ما شاید خیلی تمرکز پیدا کرده که هر چیزی که واجب است ترکش حرام است، و هر چیزی که حرام است، ترکش واجب است، این حرف غیر صحیحی است؛ یعنی چه هر چیزی واجب است ترکش حرام است؟ یعنی دو تا حکم اینجا وجود دارد: یک حکم وجوبی متعلق به فعل، و یک حکم تحریمی متعلق به ترک؟ پس معنایش این است اگر کسی یک واجبی را ترک کرد دو تا حکم الهی را مخالفت کرده، هم حکم وجوبی را مخالفت کرده، هم حکم تحریمی را مخالفت کرده است. به هر حال بالبداهه نه در ناحیۀ واجبات و نه در ناحیۀ محرمات، اگر مخالفتی تحقق پیدا بکند، جز یک استحقاق عقوبت در کار نیست. اگر شرب خمر حرام شد معنایش این نیست که ترک شرب واجب